Oscar Fingal O'Flahertie Wills Wilde, 16 Ekim 1854'te İrlanda'nın Dublin kentinde dünyaya geldi. Babası Sir William Wilde dönemin tanınmış doktorlarından, annesi Jane Francesca Wilde ise şair ve siyasal yazılarıyla bilinen güçlü bir entelektüeldi. Sanat ve edebiyatla iç içe büyüyen Wilde, Trinity College'ın ardından Oxford Üniversitesi'nde eğitim gördü. Daha öğrencilik yıllarında zekâsı, hazırcevaplığı ve sıra dışı giyim tarzıyla dikkat çekmeye başladı.
ONU DÜNYANIN EN ÜNLÜ YAZARLARINDAN BİRİ YAPAN NEYDİ?
Mezuniyetinin ardından Londra'ya yerleşen Oscar Wilde, kısa sürede edebiyat çevrelerinin en dikkat çeken isimlerinden biri hâline geldi. Şiir, roman, tiyatro ve masal türlerinde eserler veren Wilde, özellikle keskin mizahı ve toplumsal eleştirileriyle büyük beğeni topladı. Estetizm akımının en güçlü temsilcileri arasında gösterilen yazar, "sanat sanat içindir" anlayışını savunan eserleriyle edebiyat dünyasında yeni bir dönemin kapısını araladı.
"DORİAN GRAY'İN PORTRESİ" NEDEN HÂLÂ TARTIŞILIYOR?
1890 yılında yayımlanan Dorian Gray'in Portresi, Oscar Wilde'ın tek romanı olmasına rağmen dünya edebiyatının en önemli klasikleri arasında yer aldı. Gençliğini ve güzelliğini sonsuza kadar korumak isteyen Dorian Gray'in hikâyesi, ahlak, kibir, güzellik ve vicdan kavramlarını sorgulayan yapısıyla büyük ses getirdi. Roman yayımlandığında yoğun eleştiriler aldı, hatta "ahlaka aykırı" olduğu gerekçesiyle tartışmaların odağına yerleşti. Bugün ise modern edebiyatın başyapıtlarından biri kabul ediliyor.
ŞÖHRETİN ZİRVESİNDEYKEN NEDEN HAPSE GİRDİ?
Oscar Wilde'ın hayatındaki en büyük kırılma, 1895 yılında yaşandı. Dönemin İngiltere'sinde suç sayılan eşcinsel ilişki nedeniyle yargılanan Wilde, iki yıl ağır hapis cezasına çarptırıldı. Hapishanede ağır koşullar altında yaşayan yazar, hem sağlığını hem de itibarını büyük ölçüde kaybetti. Cezaevi yılları, onun yaşamında ve edebiyatında derin izler bıraktı. Bu süreçte kaleme aldığı De Profundis ve daha sonra yayımlanan Reading Zindanı Baladı, en etkileyici eserleri arasında gösterildi.
HAPİSTEN ÇIKTIKTAN SONRA NEDEN YALNIZ BIRAKILDI?
Tahliye edildikten sonra İngiltere'ye dönemeyen Oscar Wilde, Fransa'ya yerleşti. Bir zamanlar salonların en çok aranan ismi olan Wilde, sürgün yıllarında büyük maddi sıkıntılar yaşadı. Dostlarının önemli bir bölümü onu terk etti, eserleri yasaklandı ve şöhreti yerini yalnızlığa bıraktı. Hayatının son yıllarını yoksulluk içinde geçiren Wilde, buna rağmen yazmayı hiç bırakmadı.
HANGİ ESERLERİ ONU ÖLÜMSÜZLEŞTİRDİ?
Oscar Wilde, kısa sayılabilecek yaşamına rağmen dünya edebiyatına unutulmaz eserler kazandırdı. En çok okunan kitapları arasında:
- Dorian Gray'in Portresi
- Mutlu Prens
- Canterville Hayaleti
- De Profundis
- Reading Zindanı Baladı
- Salome
- Lady Windermere'in Yelpazesi
- İdeal Bir Koca
- Ciddi Olmanın Önemi
- Lord Arthur Savile'in Suçu
yer alıyor. Özellikle tiyatro oyunları ve masalları, aradan geçen yüz yılı aşkın süreye rağmen dünyanın dört bir yanında sahnelenmeye ve okunmaya devam ediyor.
SADECE BİR ROMANCI DEĞİL, UNUTULMAZ AFORİZMALARIN DA USTASIYDI
Oscar Wilde, keskin zekâsını yalnızca romanlarına değil, günlük yaşam üzerine söylediği sözlere de yansıttı. İroni dolu cümleleri, mizah anlayışı ve insan doğasına dair gözlemleri bugün hâlâ en çok alıntılanan edebiyat sözleri arasında yer alıyor. Bu yönüyle Wilde, yalnızca bir yazar değil, düşünceleriyle de kültürel bir ikon hâline geldi.
TRAJİK SONUNA RAĞMEN NEDEN UNUTULMUYOR?
Oscar Wilde, 30 Kasım 1900'de Paris'te henüz 46 yaşındayken hayatını kaybetti. Ömrünün son yılları yoksulluk ve yalnızlık içinde geçse de eserleri zamanla yeniden keşfedildi. Bugün romanları, oyunları ve masalları yüzlerce dile çevrilmiş durumda. Bir zamanlar toplum tarafından dışlanan Oscar Wilde, bugün dünya edebiyatının en büyük dehalarından biri olarak kabul ediliyor. Keskin kalemi, cesur fikirleri ve trajik yaşam öyküsüyle aradan geçen yüzyılı aşkın süreye rağmen milyonlarca okuru etkilemeye devam ediyor.
