15 Temmuz 2016 gecesi, Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) mensuplarınca gerçekleştirilen darbe girişimi, Türk demokrasi tarihinin en kritik dönüm noktalarından biri oldu. Akşam saatlerinde başlayan kalkışma, devlet kurumları, güvenlik güçleri ve vatandaşların direnişiyle yaklaşık 21 saat içinde bastırıldı.
Darbe girişimi sırasında 253 kişi hayatını kaybetti, 2 binden fazla kişi yaralandı. Yaşanan süreç, Türkiye'nin yakın tarihine "15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik Günü" olarak geçti.
DARBE GİRİŞİMİ ÖNCESİNDE NELER YAŞANDI?
15 Temmuz darbe girişiminden önce FETÖ'nün devlet kurumları içerisinde uzun yıllar boyunca örgütlendiği, özellikle Türk Silahlı Kuvvetleri içinde yapılanmasını güçlendirdiği belirtildi. Darbe hazırlıklarının son aşamasında örgüt yöneticilerinin Ankara'da gizli toplantılar yaptığı, planın ise 16 Temmuz saat 03.00'te uygulanmasının kararlaştırıldığı ifade edildi.
Ancak darbe planı başlamadan saatler önce kritik bir gelişme yaşandı. Kara Havacılık Komutanlığı'nda görevli bir pilot binbaşı, Milli İstihbarat Teşkilatı'na giderek darbe hazırlığını ihbar etti. İhbarın ardından dönemin MİT Müsteşarı Hakan Fidan ile Genelkurmay Başkanı Hulusi Akar'ın yaptığı görüşmeler sonrasında hava sahasının kapatılması ve askeri birliklere çeşitli tedbirlerin alınması yönünde talimat verildi.
İhbarın ortaya çıkmasının ardından darbeciler planlarını değiştirdi ve darbe saatini öne çekerek 15 Temmuz saat 20.30'da harekete geçti.
15 TEMMUZ'DA SAAT SAAT NELER YAŞANDI?
20.30
İhbarın ardından darbe planı erkene çekildi ve örgüt mensupları harekete geçti. Genelkurmay Başkanlığı başta olmak üzere kritik kurumlarda darbe organizasyonu başlatıldı.
21.00
Dönemin Genelkurmay Başkanı Hulusi Akar'a darbe bildirisi sunuldu. Akar'ın teklifi reddetmesi üzerine darbeciler tarafından alıkonuldu.
21.53
Darbeciler, askeri birliklere kışla dışındaki personelin birliklerine katılması yönünde emir gönderdi. Aynı saatlerde İstanbul'da AKOM işgal edildi. 15 Temmuz'un ilk şehidi olan Astsubay Bülent Aydın da Genelkurmay Karargâhı'nda darbeciler tarafından şehit edildi.
22.28
Ankara semalarında savaş uçaklarının alçak uçuş yaptığı görüntüler televizyonlara yansırken, İstanbul'da Boğaziçi ve Fatih Sultan Mehmet köprülerinin askerler tarafından kapatıldığı duyuruldu.
23.02
Dönemin Başbakanı Binali Yıldırım televizyona bağlanarak yaşananların bir darbe girişimi olduğunu açıkladı ve kalkışmaya katılanların hukuk önünde hesap vereceğini söyledi. Üç dakika sonra Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı darbe girişimine ilişkin soruşturma başlattı.
CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN'IN TARİHİ ÇAĞRISI
00.24
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, CNN Türk ekranlarına FaceTime bağlantısıyla katılarak vatandaşları meydanlara davet etti. Bu çağrı, darbe girişiminin seyrini değiştiren en önemli gelişmelerden biri olarak kayıtlara geçti.
Aynı saatlerde Ankara'da Emniyet Genel Müdürlüğü, Özel Harekât Daire Başkanlığı ve MİT yerleşkesi darbecilerin saldırısına uğradı.
ÖMER HALİSDEMİR TARİHE GEÇEN GÖREVİ YERİNE GETİRDİ
01.13 - 02.14
Darbe girişiminin kritik anlarından biri Özel Kuvvetler Komutanlığı'nda yaşandı. Darbeci Tuğgeneral Semih Terzi'nin karargâhı ele geçirmek üzere Ankara'ya gelmesi üzerine dönemin Özel Kuvvetler Komutanı Zekai Aksakallı'nın emriyle Astsubay Ömer Halisdemir, Terzi'yi vurdu. Halisdemir, darbeci askerlerin açtığı ateş sonucu şehit oldu. Bu müdahale, darbe girişiminin başarısızlığa uğramasında kritik rol oynadı.
TBMM BOMBALANDI
Gece boyunca vatandaşların direnişini kırmaya çalışan darbeciler, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni savaş uçaklarıyla bombaladı. Bombardımanda çok sayıda kişi yaralanırken, TBMM çalışmalarını sürdürerek darbeye karşı ortak irade sergiledi. TRT binası darbecilerden kurtarıldı, TÜRKSAT tesisleri de saldırıya uğradı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın çağrısıyla binlerce vatandaş İstanbul Atatürk Havalimanı başta olmak üzere meydanlara çıktı. Darbecilerin işgal ettiği kritik noktalar güvenlik güçleri ve vatandaşların ortak mücadelesiyle tek tek geri alındı.
DARBE GİRİŞİMİ NASIL BASTIRILDI?
Sabah saatlerine doğru darbecilerin kontrolündeki birçok birlik teslim olmaya başladı. Başbakan Binali Yıldırım'ın talimatıyla darbecilerin kullandığı uçakların etkisiz hale getirilmesi için gerekli emirler verildi. Genelkurmay Başkanı Hulusi Akar kurtarıldı, Akıncı Üssü'nün pisti vurularak darbecilerin hareket kabiliyeti sınırlandırıldı.
Saat 12.57'de düzenlenen basın toplantısında darbe girişiminin bastırıldığı resmen açıklandı. Yaklaşık 21 saat süren kalkışma, milletin direnişi, güvenlik güçlerinin mücadelesi ve devlet kurumlarının koordinasyonuyla başarısızlığa uğratıldı.
15 TEMMUZ'UN BİLANÇOSU NE OLDU?
Darbe girişiminde 253 kişi şehit olurken, 2 binden fazla kişi yaralandı. Kalkışmada yaklaşık 9 bin askeri personel, 35 savaş uçağı, 37 helikopter, 74 tank, 246 zırhlı araç ve 4 bine yakın hafif silah kullanıldı. Darbe girişiminin ardından Türkiye genelinde geniş kapsamlı soruşturmalar başlatıldı ve FETÖ'ye yönelik operasyonlar hız kazandı.
