Avrupa Birliği’nde ortak savunma politikasının geleceğine ilişkin yeni bir görüş ayrılığı ortaya çıktı. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas’ın yalnızca bir hafta önce duyurduğu savunma alanındaki üst düzey danışma grubu girişimi, bazı üye ülkelerden gelen itirazların ardından iptal edildi.
Grubun bugün Brüksel saatiyle 09.00’da ilk kez toplanması planlanıyordu. Ancak toplantı gerçekleşmeden projenin tamamen durdurulmasına karar verildi.
FRANSA, ALMANYA VE İTALYA’DAN İTİRAZ
Euractiv’in aktardığına göre girişimin durdurulmasında AB’nin üç büyük ülkesi Fransa, Almanya ve İtalya’nın itirazları belirleyici oldu. Üye ülkelerin Kallas’ın oluşturmak istediği yapının mevcut aşamada izlenmesi gereken doğru yöntem olmadığı görüşünü Brüksel’e ilettiği belirtildi.
Bir AB yetkilisi, bakanlarla gerçekleştirilen görüşmelerin ardından girişimin sürdürülmemesine karar verildiğini doğruladı. Yetkili, üye ülkelerle savunma alanındaki iletişimin nasıl geliştirilebileceğine ilişkin alternatif yöntemlerin değerlendirileceğini söyledi.
Böylece Kallas’ın Avrupa savunmasındaki eksikliklere çözüm üretmek amacıyla açıkladığı girişim, ilk toplantısını dahi gerçekleştiremeden rafa kaldırılmış oldu.
İNGİLTERE VE UKRAYNA DA MASADA OLACAKTI
Kallas’ın planına göre yeni yapı yalnızca AB ülkelerinden isimleri bir araya getirmeyecekti. Bazı üye devletlerin yanı sıra İngiltere ve Ukrayna’dan eski üst düzey siyasi ve askeri liderlerin de gruba dahil edilmesi öngörülüyordu.
Grubun doğrudan karar alma yetkisi bulunmayacak, bunun yerine Avrupa’nın savunma kapasitesindeki eksiklikleri inceleyen bir danışma mekanizması olarak çalışacaktı. Eski siyasi ve askeri yetkililerin deneyimlerinden yararlanılarak Avrupa savunmasının geleceğine ilişkin somut önerilerin hazırlanması planlanıyordu.
KALLAS “EN PARLAK ZİHİNLERİ” BİR ARAYA GETİRECEKTİ
Kaja Kallas, girişimi 1 Eylül’de gerçekleştirilen gayriresmi AB Savunma Bakanları Toplantısı’nın ardından duyurmuştu. Avrupa’nın NATO içerisindeki konvansiyonel askeri kapasitesinde belirlenen eksiklikleri gidermekte yeterince hızlı davranamadığını söyleyen Kallas, yeni bir yaklaşıma ihtiyaç olduğunu savunmuştu.
Kallas, eski üst düzey siyasi ve askeri isimlerden oluşacak grubun amacını “en parlak zihinlerle alışılmışın dışında çözümler üretmek” sözleriyle açıklamıştı. Çalışmaların sonunda Avrupa savunmasında atılması gereken adımları içeren kapsamlı ve somut bir rapor hazırlanması hedefleniyordu. Ancak duyurudan yalnızca günler sonra gelen itirazlar, Kallas’ın planının uygulamaya geçirilmesini engelledi.
KALLAS’IN YETKİLERİ ZATEN TARTIŞILIYORDU
Savunma grubunun iptal edilmesi, Kallas ve başında bulunduğu Avrupa Dış İlişkiler Servisi’nin üye ülkeler tarafından giderek daha fazla sorgulandığı bir döneme denk geldi. Kallas’a yönelik eleştirilerin merkezinde, AB’nin 27 üyesi arasında oluşan ortak pozisyonun zaman zaman ötesine geçen açıklamalar yaptığı ve önemli dış politika girişimlerinde bazı başkentlerle yeterli istişare yürütmediği iddiaları bulunuyor.
Kallas’ın üye devletler arasında kendi girişimlerine destek oluşturmakta zorlandığı yönündeki değerlendirmeler de Brüksel kulislerinde bir süredir gündemde. Savunma grubunun Fransa, Almanya ve İtalya gibi Birliğin siyasi ve ekonomik ağırlığı en yüksek ülkelerinin itirazıyla durdurulduğu iddiası, bu tartışmaları daha da önemli hale getirdi.
PARİS VE BERLİN YETKİLERİNİ SINIRLAMAK İSTEMİŞTİ
Kallas açısından bir diğer dikkat çekici gelişme ise haziran ayında ortaya çıkmıştı. Basına sızan ve Fransa hükümeti kaynaklı olduğu belirtilen gayriresmi çalışma belgesinde, AB Yüksek Temsilcisi’nin görev ve yetkilerinin yeniden düzenlenmesine ilişkin önerilerin bulunduğu bildirilmişti.
Brüksel kulislerine yansıyan bilgilere göre söz konusu tartışmalarda Fransa’nın yanı sıra Almanya da öncü ülkeler arasında yer aldı. Aynı iki ülkenin bu kez Kallas’ın savunma danışma grubu girişimine karşı çıkan ülkeler arasında gösterilmesi dikkat çekti.
BRÜKSEL’DE “KİM KARAR VERECEK?” TARTIŞMASI
Savunma danışma grubunun daha faaliyete geçmeden iptal edilmesi, Avrupa’nın savunma kapasitesinden daha geniş bir tartışmayı da ortaya çıkarıyor. AB’nin güvenlik ve dış politika alanındaki yeni girişimlerinin ne ölçüde Brüksel kurumları tarafından, ne ölçüde ise üye devletlerin başkentlerinden yönlendirileceği sorusu giderek daha görünür hale geliyor.
Kallas Avrupa’nın savunmada daha hızlı ve alışılmışın dışında hareket etmesi gerektiğini savunurken, Paris, Berlin ve Roma’nın itirazları üye ülkelerin stratejik konularda kontrolü yeni yapılara devretmek istemediğine işaret ediyor. Avrupa’nın savunma kapasitesini artırma arayışı sürerken Kallas’ın ilk toplantısını dahi gerçekleştiremeyen girişimi, Brüksel ile büyük Avrupa başkentleri arasındaki yetki ve nüfuz mücadelesinin yeni örneklerinden biri olarak kayıtlara geçti.
