Türk havacılık sanayisinde sertifikasyon alanında ilk kez bir yerli platform askeri tip sertifikası aldı. HÜRKUŞ-II eğitim uçağı için yürütülen süreç, uluslararası standartlara uygun ve tamamen milli imkanlarla tamamlandı.
Sertifika, 9 Eylül'de Savunma Sanayii Başkanlığı ve Hava Kuvvetleri Komutanlığı personelinden oluşan Sertifikasyon Kurulu tarafından onaylandı. Karar, 11 Eylül'de düzenlenen törenle kamuoyuna duyuruldu.
Belgenin alınmasıyla HÜRKUŞ-II'nin seri üretim aşamasına geçmesinin önündeki teknik engel kalktı.
TİP SERTİFİKASI NE ANLAMA GELİYOR?
Tip sertifikası, bir hava aracı tasarımının belirlenen uçuşa elverişlilik gereksinimlerini karşıladığını belgeleyen resmi onay olarak tanımlanıyor. Belge, tek bir uçağı değil tasarımın tamamını kapsıyor.
Askeri tip sertifikası ise askeri hava araçları için uygulanan ayrı bir sertifikasyon rejimini ifade ediyor. Sivil sertifikasyondan farklı olarak askeri görev gereksinimlerini ve operasyonel koşulları da değerlendirmeye alıyor.
Sertifikanın alınması, aynı tasarımdan üretilecek tüm uçakların uçuşa elverişli kabul edilmesini sağlıyor. Seri üretim ve envantere giriş için belgenin tamamlanmış olması gerekiyor.
SÜREÇ RAKAMLARLA AÇIKLANDI
Sertifikasyon çalışmaları TUSAŞ'ın yükleniciliğinde 12 ayrı disiplinde yürütüldü. Süreç boyunca 283 panel toplantısı düzenlendi.
Alt yüklenicilere yönelik 225 denetim gerçekleştirildi. Tasarım gereksinimlerine ilişkin 1.790 doğrulama yapıldı ve 950 teknik doküman incelendi.
Test aşamasında toplam 153 sertifikasyon testi tamamlandı. Testlerin 38'i laboratuvar ortamında, 71'i yer koşullarında, 44'ü ise uçuşta gerçekleştirildi.
Sürece beş kurumdan toplam 90 uzman katkı sağladı. Uzmanların 50'si TUSAŞ'tan, 16'sı TR Uçuşa Elverişlilik firmasından, 12'si Milli Savunma Bakanlığı'ndan, 7'si Savunma Sanayii Başkanlığı'ndan ve 5'i Hava Kuvvetleri Komutanlığı'ndan görevlendirildi.
"TEKNİK VE STRATEJİK BİR EŞİK"
Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, sertifikanın Türk havacılık sanayisi açısından taşıdığı anlama dikkat çekti. Görgün, belgenin teknik ve stratejik bir eşik niteliği taşıdığını belirtti.
Başkan, süreçte kazanılan tecrübenin gelecekteki milli platformlar için kalıcı bir kurumsal hafızaya dönüşeceğini vurguladı.
Sertifikasyon süreçlerinde oluşturulan yöntem, doküman ve test altyapısı, sonraki projelerde yeniden kullanılabiliyor. Milli imkanlarla tamamlanan ilk süreç, sonraki platformlar için referans oluşturuyor.
HÜRKUŞ AİLESİ NEREDEN GELİYOR?
HÜRKUŞ, TUSAŞ tarafından geliştirilen turboprop motorlu eğitim uçağı ailesinin adı. Uçak, adını Türk havacılık tarihinin öncü isimlerinden Vecihi Hürkuş'tan alıyor.
Ailenin ilk üyesi HÜRKUŞ-A ilk uçuşunu 2013'te gerçekleştirdi. Uçak, 2016'da sivil havacılık standartlarına göre tip sertifikası almıştı.
HÜRKUŞ-II, ailenin geliştirilmiş versiyonu olarak tasarlandı. Platform, pilot adaylarının temel ve ileri eğitim aşamalarında kullanılmak üzere planlanıyor.
Eğitim uçakları, pilotların jet eğitimine geçmeden önce uçuş becerilerini kazandığı platformlar olarak görev yapıyor. Türk Hava Kuvvetleri bu kategoride uzun süredir yabancı menşeli uçaklar kullanıyor.
SERİ ÜRETİM İÇİN ÖN ŞART TAMAMLANDI
Askeri tip sertifikasının alınmasıyla HÜRKUŞ-II seri üretime hazır hale geldi. Üretim takvimine ve teslimat sayısına ilişkin bilgi paylaşılmadı.
Sertifikasyon süreci, savunma sanayii projelerinde prototip aşaması ile üretim aşaması arasındaki bağlantıyı oluşturuyor. Belge alınmadan seri üretim kararı uygulanamıyor.
HÜRKUŞ-II'nin kaç adet üretileceği ve Hava Kuvvetleri envanterine ne zaman gireceği ilerleyen dönemde netleşecek.
MİLLİ SERTİFİKASYON ALTYAPISI
Süreç, Türkiye'nin askeri hava aracı sertifikasyonunda kendi kapasitesini kullanmasının ilk örneği oldu. Daha önce yerli platformların sertifikasyonunda yurt dışı kuruluşlardan destek alınıyordu.
TR Uçuşa Elverişlilik, sürece 16 uzmanla katılan kuruluş olarak dikkat çekiyor. Firma, uçuşa elverişlilik değerlendirmelerinde uzmanlaşmış bir yapı olarak görev alıyor.
Kurumsal hafıza vurgusu, aynı altyapının HÜRJET, KAAN ve diğer milli hava platformlarında da kullanılabileceğine işaret ediyor. Görgün'ün açıklamasında hangi platformların sırada olduğuna ilişkin bilgi yer almadı.
