Srebrenitsa’da 1995 yılında işlenen soykırımın yanı sıra savaş suçları ve insanlığa karşı suçlardan hüküm giyen Ratko Mladiç için Belgrad’da düzenlenen resmi cenaze töreninin yankıları sürüyor. Törene Sırp yetkililerin katılması ve resmi destek verilmesi, Avrupa Birliği’nin en üst düzey isimlerinin tepkisini çekti.
AB’NİN ZİRVESİNDEN ORTAK TEPKİ
AB Konseyi Başkanı Antonio Costa ile AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, sosyal medya üzerinden yayımladıkları mesajda Mladiç’in uluslararası mahkemeler tarafından soykırım, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlardan mahkûm edildiğini hatırlattı.
İki isim, cenaze törenindeki resmi unsurlardan ve üst düzey Sırp yetkililerin katılımından duydukları üzüntüyü dile getirdi. AB liderleri, yaşananları Avrupa’nın yakın tarihindeki en karanlık dönemlerden biriyle yüzleşme konusunda ciddi bir başarısızlığın göstergesi olarak değerlendirdi.
SIRBİSTAN’IN AB ÜYELİK SÜRECİNE MESAJ
Costa ve von der Leyen’in açıklamasında dikkat çeken noktalardan biri de Sırbistan’ın Avrupa Birliği üyelik hedefi oldu. AB liderleri, savaş suçlarından hüküm giymiş isimlerin yüceltilmesinin Birliğin temel değerleriyle bağdaşmadığı mesajını verdi.
Belgrad’ın AB üyeliği için yürüttüğü süreçte hukukun üstünlüğü, demokratik değerler ve geçmişle yüzleşme kritik başlıklar arasında bulunuyor. Mladiç için düzenlenen tören bu nedenle yalnızca sembolik bir tartışma değil, Sırbistan’ın Avrupa ile ilişkileri açısından da siyasi bir meseleye dönüştü.
SREBRENİTSA’NIN BAŞ SORUMLULARINDAN BİRİYDİ
Bosnalı Sırp güçlerinin komutanı olan Ratko Mladiç, Bosna Savaşı’nın en kanlı dönemlerinin başlıca askeri aktörlerinden biriydi. Özellikle Temmuz 1995’te Srebrenitsa’da 8 binden fazla Boşnak erkek ve çocuğun öldürüldüğü soykırımdaki rolü nedeniyle uluslararası yargının karşısına çıktı.
Hakkındaki ilk iddianamenin 1995’te hazırlanmasının ardından uzun yıllar yakalanamayan Mladiç, yaklaşık 16 yıl boyunca firari yaşadı. Mayıs 2011’de Sırbistan’ın Lazarevo köyünde yakalandıktan sonra Lahey’e gönderildi ve uluslararası mahkemede yargılandı.
SOYKIRIM VE SAVAŞ SUÇLARINDAN HÜKÜM GİYDİ
Mladiç, yargılama sürecinde kendisine yöneltilen suçlamaları reddetti. Ancak mahkeme, Srebrenitsa Soykırımı başta olmak üzere insanlığa karşı suçlar ve savaş suçlarından sorumlu olduğuna hükmetti.
Uluslararası yargının kesinleşmiş kararlarına rağmen Mladiç’in bazı Sırp milliyetçi çevrelerinde kahramanlaştırılması, Bosna Hersek ve Balkanlar’da yıllardır gerilim yaratan başlıklardan biri olmayı sürdürüyor. AB de savaş suçlularının yüceltilmesini bölgesel uzlaşı ve geçmişle yüzleşmenin önündeki önemli engellerden biri olarak değerlendiriyor.
TÜRKİYE DE TEPKİ GÖSTERMİŞTİ
Mladiç için düzenlenen cenaze törenine Ankara’dan da tepki gelmişti. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Öncü Keçeli, kesin hükümle mahkûm edilmiş savaş suçlularının kahramanlaştırılmasının mağdurların ve yakınlarının acılarını derinleştirdiğini belirtmişti.
Keçeli, cenaze töreninin geçmişte yaşanan ağır suçları ve insani acıları inkâr etmek amacıyla kullanılmasının kabul edilemez olduğunu vurgulamış, bu tür girişimlerin Balkanlar’da barış ve uzlaşı için yıllardır sürdürülen çabalara zarar verdiğini ifade etmişti.
BELGRAD’A “GEÇMİŞLE YÜZLEŞ” MESAJI
AB liderlerinin açıklamasıyla birlikte Mladiç’in cenazesi, Sırbistan’ın geçmişle yüzleşme politikası ve Avrupa Birliği’ne üyelik hedefi açısından yeni bir tartışmanın merkezine yerleşti. Brüksel’in mesajı, savaş suçlarından hüküm giymiş kişilerin kahramanlaştırılmasının Avrupa değerleriyle bağdaşmadığı yönünde oldu.
Costa ve von der Leyen aynı zamanda eski Yugoslavya savaşlarında hayatını kaybedenlerin yakınları ve tüm mağdurlarla dayanışma mesajı verdi. Böylece Belgrad’daki cenaze töreni, aradan onlarca yıl geçmesine rağmen Srebrenitsa Soykırımı ve Bosna Savaşı’nın Balkanlar ile Avrupa siyasetindeki etkisinin devam ettiğini bir kez daha ortaya koydu.
