Almanya'da pazar günü yapılan bir eyalet seçimi, ülkenin federal hükümetini sarstı. Saksonya-Anhalt sonuçları açıklandıktan bir gün sonra Başbakan Friedrich Merz'in önüne tek bir soru kondu. İstifa edecek mi.
Merz yanıtını tereddütsüz verdi.
"İstifa kesinlikle bir seçenek değil."
Merz, Almanya Başbakanlığı görevini 2025 mayısında devraldı. Federal hükümet CDU ile SPD'nin kurduğu koalisyona dayanıyor.
MERZ SONUCU DERİN ŞOK OLARAK NİTELEDİ
Merz, CDU'nun aldığı sonucu partinin yıllardır, hatta on yıldır karşılaştığı en ağır seçim yenilgisi olarak tanımladı. Sonuç karşısında derin bir şok yaşadığını söyledi.
Demokratik bir oylamanın sonucunun kabul edilmesi gerektiğini, ancak hükümetin hiçbir şey olmamış gibi yoluna devam edemeyeceğini belirtti. Köklü reformlara ve hükümet kararlarının kamuoyuna daha iyi anlatılmasına ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.
Merz, siyasi tutumlar değişse de anayasal değerler ve demokratik ilkelerin tartışmaya açık olmadığını vurguladı. Ülkeye karşı kişisel sorumluluğunun bulunduğunu ve görevini tamamlayacağını söyledi.
AFD OYUNU İKİYE KATLADI, CDU 19 PUAN KAYBETTİ
Saksonya-Anhalt eyalet meclisi seçiminin kesin olmayan sonuçlarına göre partilerin oy oranları şöyle.
- AfD yüzde 44,4
- CDU yüzde 17,2
- SPD yüzde 9,1
- Yeşiller yüzde 8,9
- Sol Parti yüzde 8,6
- Sahra Wagenknecht İttifakı BSW yüzde 5,2
- FDP yüzde 2,5 ile barajın altında kaldı
AfD 2021 seçiminde aynı eyalette yüzde 20,8 almıştı. Parti oyunu beş yılda ikiye katladı. CDU ise önceki seçime göre yaklaşık 19 puan geriledi.
Sandık başına gitme oranı da dikkat çekici düzeyde arttı. Katılım yüzde 76,9 olarak kaydedildi, beş yıl önce oran yüzde 60,3'tü. Yani seçmenin sandığa ilgisi 16 puan yükseldi.
Saksonya-Anhalt, eski Doğu Almanya topraklarında yer alan bir eyalet. Başkenti Magdeburg, nüfusu 2 milyonun biraz üzerinde. AfD son yıllarda doğu eyaletlerinde batıya kıyasla belirgin biçimde daha yüksek oy alıyor, parti 2024'teki Turingiya seçiminde de birinci sırada tamamlamıştı.
MECLİS ARİTMETİĞİ ÜÇ SANDALYEDE DÜĞÜMLENDİ
83 sandalyeli eyalet meclisinde çoğunluk için 42 sandalye gerekiyor. AfD 39 sandalye kazandı, tek başına hükümet kurmak için üç sandalye eksiği var.
Matematiksel olarak iki seçenek öne çıkıyor.
- CDU, SPD, Yeşiller, Sol Parti ve BSW'nin kuracağı beş partili koalisyon 44 sandalye
- AfD ile BSW ortaklığı 44 sandalye
Her iki seçenek de aynı sayıya ulaşıyor. Beş partili modelde birbirine uzak siyasi çizgilerin bir arada hükümet kurması gerekiyor. İkinci seçenekte ise BSW'nin AfD ile ortaklığa yanaşması şartı bulunuyor.
Eyaletin görevdeki başbakanı CDU'lu Sven Schulze. Yeni hükümet kurulana kadar görevi sürüyor.
AFD HÜKÜMET YETKİSİ İSTİYOR
AfD eş başkanı Alice Weidel sonucu partisi için açık bir yetki olarak değerlendirdi.
"Bu çok net bir hükümet yetkisidir."
Partinin eyaletteki başbakan adayı Ulrich Siegmund ise BSW'nin partiler üstü bir başbakan adayı önerisini kabul etmediğini açıkladı. Siegmund bu formülü geçiştirme olarak niteledi.
Almanya'da ana akım partiler AfD ile koalisyon kurmama tutumunu sürdürüyor. Hükümet kurma görüşmelerinin bu nedenle uzaması bekleniyor.
Görüşmelerden sonuç çıkmaması halinde gündeme gelebilecek seçenekler azınlık hükümeti ya da yeni bir seçim. İki ihtimal de şu aşamada resmi olarak dile getirilmiş değil.
EYLÜLDE İKİ SEÇİM DAHA VAR
Sonucun etkisi tek bir eyaletle sınırlı değil. Berlin'de kurulu CDU ve SPD koalisyonu federal düzeyde baskı altında.
Eylül ayı içinde Berlin ve Mecklenburg-Vorpommern eyaletlerinde de seçim yapılacak. Saksonya-Anhalt sonucu iki seçim öncesinde bir eşik olarak okunuyor.
Mecklenburg-Vorpommern de doğu eyaletlerinden biri. Berlin ise başkent olması nedeniyle federal siyasette ayrı bir ağırlık taşıyor. Ard arda gelen üç sandık, Merz hükümetinin ilk yılının sonunda seçmen desteğini ölçen bir sınav niteliği taşıyor.
Resmi sonuçlar Saksonya-Anhalt eyalet yönetimi tarafından açıklanacak.
TÜRKİYE'DE NEDEN TAKİP EDİLİYOR?
Almanya'da yaklaşık 3 milyon Türk yaşıyor. AfD'nin programında göç politikalarının sertleştirilmesi, gönüllü mülteci kabul programlarının sonlandırılması ve sınır dışı işlemlerinin artırılması yer alıyor.
