Ankara'nın tarihi çoğu zaman Cumhuriyet'le başlatılıyor. Oysa şehrin merkezinde 4 bin yıllık bir yerleşim katmanı var ve bu katman ilçelere doğru genişliyor.
Bir günde gezilebilecek merkez rotasından ilçelerdeki antik kentlere kadar Ankara'nın tarihi haritası şöyle.
ANKARA KALESİ VE ULUS'TAKİ ROMA İZLERİ
Şehrin en eski yapısı Ankara Kalesi. Kale surlarında Galat, Roma, Bizans ve Selçuklu dönemlerine ait taşlar bir arada kullanılmış durumda. Kale içindeki eski Ankara evleri bugün de yerleşim halinde. Surların üstünden şehrin tamamı görülebiliyor, kale çevresi aynı zamanda baharat ve kuruyemiş satan dükkanlarıyla biliniyor.
Kalenin eteğinde Ulus bölgesi Roma dönemi yapılarını barındırıyor.
- Augustus Tapınağı, üzerindeki Latince yazıt nedeniyle Ankara Yazıtı olarak da anılıyor
- Roma Hamamı, 3. yüzyıla tarihleniyor ve zemin altındaki ısıtma sistemi görülebiliyor
- Roma Tiyatrosu kalıntıları kale eteğinde bulunuyor
- Julianus Sütunu 4. yüzyılda dikildi
Ulus'taki Anadolu Medeniyetleri Müzesi ise Paleolitik dönemden Roma'ya uzanan koleksiyonuyla şehrin en çok ziyaret edilen müzesi. Hitit eserleri koleksiyonu dünyada benzeri az bulunan bir bütünlük taşıyor.
Ulus rotası yürüyerek tamamlanabiliyor. Kale, tapınak, hamam ve müze birbirine birkaç yüz metre mesafede.
UNESCO LİSTESİNDEKİ İKİ ADRES
Ankara'nın UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndeki ilk adresi Gordion Antik Kenti. Polatlı sınırlarındaki antik kent 2023'te listeye alındı.
Gordion, Frig Krallığı'nın başkenti. Alanda kale kalıntıları, yerleşim izleri ve Büyük Tümülüs bulunuyor. Yerleşim yaklaşık 4 bin 500 yıllık bir geçmişe sahip. Kazılarda çıkan eserler alandaki Gordion Müzesi'nde sergileniyor.
İkinci adres şehir merkezinde. Kale eteğindeki Arslanhane Camii, 2023'te listeye giren Anadolu'daki ahşap direkli camiler grubunun içinde yer alıyor. 13. yüzyıla ait yapının ahşap sütunları ve çini mihrabı dönemin ustalığını gösteriyor.
OSMANLI DOKUSU HAMAMÖNÜ VE SAMANPAZARI
Osmanlı dönemi Ankara'sı Hamamönü ve Samanpazarı çevresinde korunmuş durumda.
Hamamönü'nde restore edilen konaklar sokak dokusuyla birlikte ayakta. Mehmet Akif Ersoy'un İstiklal Marşı'nı yazdığı ev de bu bölgede, bugün müze olarak ziyarete açık. Karacabey Hamamı aynı çevrede bulunuyor.
Samanpazarı eski bir at pazarı alanı. Çevresinde Ahi Elvan Camii ve Pirinç Han gibi yapılar yer alıyor. Bölge bakırcılık ve el sanatları dükkanlarıyla da biliniyor.
Hacı Bayram Camii ise Augustus Tapınağı'nın hemen yanında yükseliyor. 15. yüzyılda yapılan cami ile Roma tapınağı yan yana durarak şehrin katmanlı yapısını tek karede gösteriyor.
Selçuklu dönemine ait Akköprü de 1222 yılından bu yana ayakta. Köprü bugün yaya kullanımına açık.
CUMHURİYET'İN İLK BİNALARI
Ankara'nın Cumhuriyet dönemi mirası Ulus'ta yoğunlaşıyor.
Birinci Meclis binası bugün Kurtuluş Savaşı Müzesi olarak, İkinci Meclis binası Cumhuriyet Müzesi olarak hizmet veriyor. Etnografya Müzesi ise Atatürk'ün naaşının 1938 ile 1953 arasında bekletildiği yapı.
Atatürk Orman Çiftliği, kurulduğu 1925'ten bu yana şehrin en büyük yeşil alanı. Alanda Atatürk'ün Selanik'teki evinin bir örneği de bulunuyor.
Ulus Meydanı ve çevresindeki erken Cumhuriyet dönemi yapıları da rotanın parçası. Dönemin mimarisi, yeni kurulan devletin kendini nasıl anlattığını gösteren bir örnek olarak inceleniyor.
İLÇELERDEKİ TARİHİ YERLER
Ankara'nın tarihi yalnızca merkezde değil.
- Beypazarı'nda restore edilmiş Osmanlı konakları ve Kent Tarihi Müzesi bulunuyor
- Polatlı'daki Duatepe, Sakarya Meydan Muharebesi'nin yapıldığı alan
- Haymana çevresindeki Gavurkale, Hitit dönemine ait kaya kabartmalarıyla tanınıyor
- Kalecik'te ilçeye adını veren kale ve tarihi doku ayakta
- Çamlıdere'deki fosil ormanı milyonlarca yıllık ağaç fosillerini barındırıyor
- Kızılcahamam ve Güdül çevresinde kaya yerleşimleri ve mağaralar yer alıyor
- Nallıhan, tarihi çarşısı ve iğne oyası geleneğiyle öne çıkıyor
- Ayaş'ta Osmanlı dönemi konakları ve tarihi çeşmeler korunmuş durumda
Sayılan noktaların çoğu Ankara merkezine bir ile iki saatlik mesafede. Günübirlik gezilere uygun konumdalar.
ANKARA'DA GEZECEKLER BU BİLGİLERE DİKKAT
Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlı müzelerde Müzekart geçerli. Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Gordion, Etnografya Müzesi ve Roma Hamamı kartla geziliyor.
Anıtkabir'e giriş ücretsiz ve haftanın yedi günü açık.
Açık alandaki antik kentlerde gölge sınırlı. Yaz aylarında sabah saatleri, kış aylarında öğle saatleri daha uygun.
İlçelere gidecekler için toplu taşıma seçenekleri sınırlı. Beypazarı ve Polatlı'ya düzenli otobüs seferi bulunuyor, diğer ilçelere özel araçla ulaşmak daha pratik.
Güncel ziyaret saatleri ve ücretleri Kültür ve Turizm Bakanlığı üzerinden takip edilebiliyor.
