CHP Genel Başkan Yardımcısı ve Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, TBMM’de düzenlediği basın toplantısında basın özgürlüğünden fon krizine, çiftçinin borç yükünden şeker pancarı ve çeltikteki fiyat belirsizliğine kadar çeşitli başlıklarda değerlendirmelerde bulundu.
Toplantısına basın özgürlüğüne ilişkin çağrıyla başlayan Sarıbal, halkın gerçek habere ulaşabilmesi için gazetecilerin sansür ve baskı olmadan, özgür ve bağımsız şekilde çalışabilmesi gerektiğini ifade etti.
Maltepe’deki bina çökmesi ile Artvin Hopa Esenkıyı Tır Parkı’nda Kasım Topaloğlu’nun yaşamını yitirdiği heyelana da değinen Sarıbal, hayatını kaybedenlerin yakınlarına başsağlığı, olaylardan etkilenen vatandaşlara ise geçmiş olsun dileklerini iletti. Sarıbal, “Tesadüfen yaşıyoruz” sözleriyle can güvenliğinin rastlantılara bırakılamayacağını dile getirdi.
FON KRİZİNDE SORUMLULARIN ORTAYA ÇIKARILMASINI İSTEDİ
Fon krizini “fon yöntemiyle soygun” olarak nitelendiren Sarıbal, CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun sürecin ilk aşamasından itibaren doğru tespitlerde bulunduğunu savundu. Kılıçdaroğlu’nun daha önce gündeme getirdiği talepleri yineleyen Sarıbal, siyasi ve bürokratik sorumlulukların açığa çıkarılması gerektiğini söyledi.
Sarıbal, başta Sermaye Piyasası Kurulu olmak üzere denetimden sorumlu bürokratların görevden alınmasını, 5 milyon TL ve üzerinde para yatırıp Ağustos ve Eylül 2026’da parasını çeken kişilerin kimlik, unvan ve tutar bilgilerinin açıklanmasını istedi.
Sürecin bağımsız uzmanların da yer alacağı özel bir komisyon tarafından incelenmesi gerektiğini belirten Sarıbal, soruşturmanın örgütlü suç boyutuyla ele alınması çağrısında bulundu. “Siz bunu tekil, bireysel asla düşünemezsiniz” diyen Sarıbal, birkaç gözaltı ve tutuklamayla sürecin kapatılamayacağını ifade etti.
ÇİFTÇİNİN BORCU 1,5 TRİLYON TL’Yİ AŞTI
Tarımda üretimin devam etmesinin çiftçinin ekonomik açıdan rahat olduğu anlamına gelmediğini belirten Sarıbal, artan maliyetler nedeniyle üreticinin borçlanarak ayakta kalmaya çalıştığını söyledi.
Çiftçinin banka borcunun 1,5 trilyon TL’yi aştığını belirten Sarıbal, bu rakamın üreticinin toplam borç yükünü tam olarak göstermediğine dikkat çekti. Tarımsal kredilerin yanı sıra Tarım Kredi Kooperatifleri, mazot ve gübre tedarikçileri, ilaç satıcıları, işçiler ve emekçilere yönelik borçların da bulunduğunu aktardı.
Üreticinin borcunu ödemeye çalışırken giderek daha ağır bir mali baskıyla karşı karşıya kaldığını belirten Sarıbal, çiftçinin hem girdi fiyatlarını hem de ürettiği ürünün satış fiyatını belirleyemediğini söyledi.
“Mazot, gübre, ilaç, tohum hiçbirinin fiyatını belirleyemiyor. Ürettiği ürünün fiyatını da kendisi belirleyemiyor” diyen Sarıbal, alım fiyatlarının ve ödemelerin gecikmesinin üreticinin üzerindeki baskıyı artırdığını ifade etti.
Nakit ihtiyacı bulunan çiftçinin mazot, gübre, kredi ve işçilik borçlarını karşılayabilmek için ürününü düşük fiyata satmak zorunda kaldığını belirten Sarıbal, bunun bir sonraki üretim dönemine hazırlanmayı da zorlaştırdığını kaydetti.
TARIMSAL DESTEKLERİ YETERSİZ BULDU
Tarım Kanunu’nun 21. maddesinde tarımsal destekleme programları için bütçeden ayrılacak kaynağın gayrisafi millî hasılanın yüzde 1’inden az olamayacağının belirtildiğini hatırlatan Sarıbal, 2026 yılı tarımsal destekleme bütçesinde ayrılan 167,6 milyar TL’nin üreticinin ihtiyaçlarını karşılamaktan uzak olduğunu söyledi.
Sarıbal, “Bu rakamla hangi sorunu çözebileceksiniz? Bu rakamla hangi tarımsal yapıyı ayağa kaldırabileceksiniz?” sözleriyle desteklerin artırılması gerektiğini savundu.
PANCARDA HASAT BAŞLADI, ALIM FİYATI BEKLENİYOR
Şeker pancarında sözleşmeli üretim yapılmasına rağmen üreticinin hasat döneminde hâlâ alım fiyatını beklediğini belirten Sarıbal, fiyatın çiftçi ekime başlamadan önce açıklanması gerektiğini söyledi.
“Şeker pancarı fabrikalara geldi. Ama fiyat yok ortada” diyen Sarıbal, üreticilerin ton başına 4.000 TL talebinin karşılanmasını istedi.
Pancarın yalnızca şeker üretimi açısından değil, hayvan yemi, sanayi ve toprak verimliliğinin korunması açısından da önemli olduğunu belirten Sarıbal, üretimin sürdürülebilmesi için çiftçinin emeğinin karşılığını alması gerektiğini ifade etti.
Burdur’da nakliye ücretlerinin maliyetleri karşılamaması nedeniyle taşımanın durdurulması konusunu da gündeme getiren Sarıbal, nakliyecilerin yüzde 20’lik artışı yetersiz bulduğunu ve yüzde 40-50 düzeyinde artış talep ettiğini aktardı.
Mazot fiyatındaki yıllık artışın yaklaşık yüzde 70’e ulaştığına dikkat çeken Sarıbal, “Mazot yüzde yetmiş artmış. Nakliyeciye yüzde yirmi nasıl olacak?” diye konuştu.
ÇELTİKTE ÜRETİCİNİN TALEBİ 55 TL
Çeltik üreticilerinin de alım fiyatının açıklanmasını beklediğini belirten Sarıbal, üreticilerin kilogram başına en az 55 TL talep ettiğini söyledi.
Bafra’da 3 Ekim’de yaklaşık 600 traktör ve biçerdöverle düzenlenen eylemde üreticilerin, 55 TL’nin altındaki fiyatın maliyetleri karşılamayacağını dile getirdiğini aktaran Sarıbal, Toprak Mahsulleri Ofisinin alım fiyatını bir an önce açıklaması gerektiğini ifade etti.
Alım fiyatının yalnızca üretim maliyetlerini karşılamaması, aynı zamanda çiftçinin geçimini sağlamasına ve gelecek yıl yeniden üretim yapabilmesine imkân verecek bir seviyede belirlenmesi gerektiğini belirten Sarıbal, fiyatın üretime başlamadan önce bilinmesinin önemine dikkat çekti.
“Tohum toprağa düşmeden bilinen fiyattır” diyen Sarıbal, fiyat ve alım sürecindeki gecikmelerin borçlarını ödemek zorunda olan çiftçiyi zor durumda bıraktığını söyledi.
Hasat döneminde ithalat yapılmasına da tepki gösteren Sarıbal, Türkiye’nin kendi toprağını, suyunu, üretim bilgisini ve çiftçisini önceleyen bir tarım politikası uygulaması gerektiğini belirtti.
Sarıbal, “Biz önce elimizdeki bütün kaynakları değerlendirelim. Onları üretime dönüştürelim” ifadeleriyle yerli üretimin güçlendirilmesi çağrısında bulundu.
