İller Bankası'nın (İLBANK) sermayesi 120 milyar liradan 250 milyar liraya çıkarıldı. Bugünkü Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı, 6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun'un 4'üncü maddesine dayanıyor. Bankanın sermayesi en son Kasım 2024'te 120 milyar liraya yükseltilmişti.
KASAYA PARA GİRMİYOR, TAVAN YÜKSELİYOR
Kararla değişen, bankanın nominal sermayesi; yani ödenmiş sermayenin ulaşabileceği üst sınır. Karar, 250 milyar liranın bankaya nakit olarak aktarılacağı ya da belediyelere kredi olarak dağıtılacağı anlamına gelmiyor.
İki kavram arasındaki fark büyük. Türkiye Bankalar Birliği (TBB) verilerine göre İLBANK'ın ödenmiş sermayesi 2025 sonunda 86,7 milyar liraydı. Bu tutar, o dönemki 120 milyar liralık tavanın yaklaşık yüzde 72'sine denk geliyordu. Yeni tavanla birlikte bu oran yüzde 35'e iniyor.
TAVANA BİR YIL KALMIŞTI
Bankanın ödenmiş sermayesi son yıllarda hızla büyüdü. İLBANK yönetiminin TBMM Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) Komisyonu'na sunduğu bilgilere göre ödenmiş sermaye 2022'de 28,5 milyar liraydı. 2024 sonunda 56 milyar liraya çıkan ödenmiş sermaye, 2025'te yaklaşık 30,7 milyar lira artarak 86,7 milyar liraya ulaştı.
Türkinform olarak yaptığımız hesaba göre 2025'teki artış hızı korunsaydı, ödenmiş sermaye 120 milyar liralık tavana 2027'nin başında ulaşacaktı.
BELEDİYE PAYLARINDAN KESİNTİ SÜRECEK
İLBANK'ın ortakları belediyeler ve il özel idareleri. Kanuna göre bankanın ödenmiş sermayesi üç kaynaktan besleniyor. İlki, genel bütçe vergi gelirlerinden yerel yönetimlere dağıtılan payların toplamı üzerinden her ay yapılan yüzde 2'lik kesinti. Diğerleri bankanın yıllık net kârının yüzde 30'u ile sermayeye eklenecek yardım ve bağışlar.
Kanunun ilgili hükmüne göre bu kaynaklar ödenmiş sermayeye "sermaye tavanına ulaşıncaya kadar" ekleniyor. Bu nedenle tavanın yükseltilmesi, belediyelerin vergi paylarından yapılan kesintinin uzun yıllar daha sürmesi anlamına geliyor. Kesintinin kaynağı merkezi bütçe değil, belediyelerin kendi payları olduğu için sermaye artışı Hazine'den bankaya yapılan bir aktarım değil.
KANUNDAKİ SINIRA 50 MİLYAR LİRA KALDI
6107 sayılı Kanun 2011'de çıkarıldığında bankanın sermayesi 9 milyar lira olarak belirlenmiş ve bu tutarı beş katına kadar artırma yetkisi hükümete verilmişti. Kanunun güncel metninde ise taban sermaye 60 milyar lira. Beş kat sınırı korunduğu için Cumhurbaşkanı'nın karar verebileceği en yüksek tutar 300 milyar lira.
Yeni kararla bu sınıra yalnızca 50 milyar lira kaldı. Sermayenin 300 milyar liranın üzerine çıkarılması için kanun değişikliği gerekecek.
Sermaye tavanı son yıllarda şöyle değişti:
2011: 9 milyar lira (kanunla belirlendi)
Kasım 2019: 30 milyar lira
Sonraki karar: 45 milyar lira
Kasım 2024: 120 milyar lira
Ekim 2026: 250 milyar lira
TÜRKİYE'NİN EN BÜYÜK 12'NCİ BANKASI
İLBANK mevduat kabul etmiyor. Kalkınma ve yatırım bankası olarak yerel yönetimlere kredi veriyor; içme suyu, kanalizasyon ve atık su arıtma gibi altyapı projelerini finanse ediyor ve teknik destek sağlıyor. TBB verilerine göre 354,9 milyar liralık aktif büyüklüğüyle 2025 sonunda Türkiye'nin en büyük 12'nci bankasıydı. Mevduat kabul etmeyen bankalar arasında yalnızca Türk Eximbank'ın gerisinde.
Bankanın özkaynakları 2025 sonunda 127,4 milyar liraya, net kârı ise 21 milyar liraya ulaştı. Aynı dönemde kredi stoku 111,8 milyar lira ile özkaynaklarının altında kaldı. İLBANK, 19 şubesinde 2 bin 596 kişi çalıştırıyor.
Banka, Dünya Bankası ve Avrupa Yatırım Bankası gibi uluslararası kuruluşlardan sağladığı kaynakları da yerel yönetimlere aktarıyor. İLBANK yönetiminin KİT Komisyonu'na verdiği bilgilere göre bu kuruluşlardan yerel yönetimlere 96 milyar liralık finansman tahsis edildi.
BELEDİYELER İÇİN NE DEĞİŞECEK?
Karar tek başına yeni bir kredi paketi, hibe programı ya da il bazında yatırım dağılımı içermiyor. Belediyelerin kullanabileceği ek finansmanın büyüklüğü, ödenmiş sermayedeki artışa ve bankanın açıklayacağı kredi programlarına bağlı olacak. Kısa vadede belediyeler açısından en somut sonuç, vergi paylarından yapılan yüzde 2'lik kesintinin devam etmesi.
