Türkiye'de kamu harcamalarının daha sıkı kontrol edilmesine yönelik uygulanan tasarruf tedbirlerinin iki yıllık bilançosu açıklandı. 2024-2025 döneminde kamuda 484 milyar lira tasarruf sağlandığı bildirildi. Ortaya çıkan rakamın büyüklüğü ise dikkat çekti. İki yılda elde edilen tasarruf, 2026 yılında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği, Dışişleri, Enerji ve Tabii Kaynaklar, Kültür ve Turizm, Sanayi ve Teknoloji ile Ticaret bakanlıklarının toplam bütçesini geride bıraktı.
484 MİLYAR LİRALIK TASARRUF NASIL SAĞLANDI?
Tasarruf süreci, 2024 yılında yayımlanan Tasarruf Tedbirleri Genelgesi ile kapsamlı şekilde uygulanmaya başladı. Tedbirler yalnızca tek bir harcama kalemine odaklanmadı. Kamu kurumlarında taşıt kullanımı, hizmet binaları, demirbaş alımları ve enerji tüketimi gibi birçok alanda harcamaların kontrol altına alınması hedeflendi. Deprem harcamaları ve zorunlu alanlar dışında ödeneklerde kesintiler yapılırken, kamu kurumlarının harcamaları üzerindeki kontroller de sıkılaştırıldı.
KAMUDA HARCAMA TAKİBİ SIKILAŞTIRILDI
Tasarruf uygulamalarının dikkat çeken taraflarından biri de yalnızca genelge yayımlanmasıyla yetinilmemesi oldu. Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesinde Tasarruf Tedbirleri Bilgi Sistemi geliştirildi. Bu sistem üzerinden 260 kamu idaresinin tasarruf uygulamalarının takip edildiği bildirildi. Ayrıca bugüne kadar 2 bin 16 harcama biriminde denetim gerçekleştirildi. Hazırlanan denetim raporları Cumhurbaşkanlığı ve ilgili kamu idareleriyle paylaşıldı.
KAMU HARCAMALARININ BÜTÇEDEKİ PAYI GERİLEDİ
Açıklanan verilere göre tasarruf tedbirlerinin kapsamındaki harcamaların, faiz ve deprem harcamaları hariç bütçe içindeki payında da gerileme yaşandı. Uzun dönem ortalaması yüzde 4,6 olan söz konusu pay, 2024 yılında yüzde 3,1'e, 2025 yılında ise yüzde 2,9'a düştü. Bu düşüşün iki yıllık dönemde 484 milyar liralık tasarrufa karşılık geldiği belirtildi.
6 BAKANLIĞIN 2026 BÜTÇESİNDEN DAHA FAZLA
Tasarruf rakamının büyüklüğünü ortaya koyan en dikkat çekici karşılaştırma ise 2026 bütçeleriyle yapıldı. 484 milyar liralık tasarruf;
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
- Dışişleri Bakanlığı
- Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı
- Kültür ve Turizm Bakanlığı
- Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
- Ticaret Bakanlığı
için 2026'da ayrılan toplam bütçenin üzerine çıktı. Yani kamuda iki yılda sağlandığı açıklanan tasarruf, altı ayrı bakanlığın bir yıllık toplam bütçesinden daha yüksek bir seviyeye ulaştı.
“MALİ DİSİPLİNİ GÜÇLENDİRMEYE DEVAM EDECEĞİZ”
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de tasarruf uygulamalarının etkili olduğunu belirterek, kamu kaynaklarının daha etkin ve verimli kullanılmasının temel öncelik olduğunu ifade etti. Şimşek, tasarruf tedbirlerinin ve harcama kontrollerinin güçlü şekilde sürdürüleceğini, oluşturulan mali alanın öncelikli alanlara yönlendirilmesi ve dezenflasyon sürecinin desteklenmesi amacıyla kullanılacağını belirtti.
TASARRUFUN YANI SIRA EŞEL MOBİL MALİYETİ DE GÜNDEMDE
Açıklanan verilerde dikkat çeken bir başka karşılaştırma ise petrol fiyatları nedeniyle uygulanan eşel mobil sistemiyle ilgili oldu. Hazine ve Maliye Bakanlığı, jeopolitik gelişmeler ve yükselen petrol fiyatları nedeniyle eşel mobil sistemini devreye aldı. Bu uygulamanın yıl sonuna kadar bugünkü fiyatlarla 372 milyar liralık gelir kaybına yol açmasının öngörüldüğü belirtildi. Buna karşılık iki yılda sağlanan tasarrufun 484 milyar liraya ulaşması, tasarruf rakamının bu maliyetin üzerinde olduğunu ortaya koydu.
KAMU KAYNAKLARI NEREYE YÖNLENDİRİLECEK?
Tasarruf politikasının bundan sonraki aşamasında en önemli başlıklardan biri, elde edilen mali alanın hangi alanlarda kullanılacağı olacak. Hazine ve Maliye Bakanlığı, harcama disiplininin korunacağını ve oluşturulan kaynakların öncelikli alanlara yönlendirileceğini belirtiyor. Bakanlığın yayımladığı güncel mali istatistiklerde de 2026 yılına ilişkin bütçe gelirleri, giderleri ve bütçe dengesi düzenli olarak takip ediliyor.
484 MİLYAR LİRALIK RAKAMIN ARDINDA NE VAR?
Kamuda tasarruf tedbirlerinin iki yıllık bilançosu, 484 milyar liralık kaynak ortaya koydu. Şimdi gözler, bu tasarrufun kamu maliyesine etkisinin nasıl sürdürüleceğine ve oluşturulan mali alanın hangi öncelikli harcamalara aktarılacağına çevrildi. İki yılda 484 milyar liralık tasarrufun, altı bakanlığın 2026 bütçesini aşması ise açıklanan rakamların en çarpıcı ayrıntısı oldu.
