Daha hızlı kas yapmak ve performansı artırmak isteyen sporcular arasında testosteron ve benzeri anabolik maddelere yönelim görülebiliyor. Testosteronun kas gelişimi üzerinde etkisi bulunsa da tıbbi gereklilik dışında ve kontrolsüz kullanımı, yalnızca kasları değil vücudun birçok sistemini etkileyebiliyor.
Türkinform’a konuşan Eczacı Ali Umut Yolal, testosteron kullanımının sporcu sağlığı açısından taşıdığı riskleri, doping kurallarını ve takviye ürünlerde karşılaşılabilecek tehlikeleri değerlendirdi.
TESTOSTERON KAS GELİŞİMİNİ ARTIRABİLİYOR AMA...
Testosteronun sporcular tarafından tercih edilmesinin temel nedenlerinden birinin anabolik etkisi olduğunu belirten Yolal, hormonun protein sentezini destekleyerek kas kütlesi ve kas gücü üzerinde etkili olabileceğini söyledi.
Ancak tartıda görülen artışın tamamının kas anlamına gelmeyebileceğine dikkat çeken Yolal, testosteron ve benzeri androjenik maddelerin su ve tuz tutulmasına bağlı ödem ve kilo artışına da neden olabileceğini ifade etti.
Yolal, tıbbi bir gereklilik nedeniyle hekim kontrolünde uygulanan testosteron tedavisiyle, sağlıklı bir sporcunun performans veya hızlı kas gelişimi amacıyla kontrolsüz kullanımının birbirinden tamamen farklı durumlar olduğunu vurguladı.
SADECE KASLARI ETKİLEMİYOR
Testosteronun vücudun hormonal dengesi üzerinde etkili güçlü bir hormon olduğuna dikkat çeken Yolal, kontrolsüz kullanımda akne, ciltte yağlanma, ödem ve kilo artışı gibi etkiler görülebileceğini söyledi.
Daha yüksek ve kontrolsüz kullanımlarda vücudun kendi hormonal sisteminin baskılanabileceğini belirten Yolal, bunun sperm üretiminin azalmasına ve ilerleyen dönemde üreme sağlığı sorunlarına yol açabileceğini ifade etti.
Kalp-damar sistemi açısından da risklere dikkat çeken Yolal, testosteron kullanımının kolesterol dengesi, tansiyon ve pıhtılaşma sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğini belirtti.
“Yani mesele yalnızca ‘kas yapar mı?’ değil; bunun karşılığında hormonal sistemde, üreme sağlığında ve kalp-damar sağlığında ne gibi sonuçlar doğurabileceğini de düşünmek gerekiyor” dedi.
REÇETELİ OLMASI DOPİNGDE SERBEST OLDUĞU ANLAMINA GELMİYOR
Sağlık problemi nedeniyle testosteron tedavisi görmek zorunda olan sporcular açısından doping kurallarının ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini söyleyen Yolal, bir ilacın hekim tarafından reçete edilmiş olmasının tek başına doping açısından serbest olduğu anlamına gelmediğini vurguladı.
WADA’nın 2026 Yasaklılar Listesi’nde testosteron, anabolik androjenik steroidler arasında yer alıyor ve müsabaka içinde ve dışında yasaklı kabul ediliyor. Tıbbi olarak bu tür bir tedaviye ihtiyaç duyan sporcuların, tabi oldukları anti-doping kurallarına göre Tedavi Amaçlı Kullanım İstisnası yani TUE sürecini takip etmeleri gerekebiliyor.
Yolal, sporcuların kullandıkları her ilacı güncel doping kuralları açısından kontrol etmeleri gerektiğini belirterek, “Reçeteli ilaç olması doping açısından serbest olduğu anlamına gelmez” uyarısında bulundu.
TAKVİYE ÜRÜNLERİ DE DOPİNG RİSKİ TAŞIYABİLİR
Sporcuların yalnızca ilaçlarda değil, kullandıkları takviye ürünlerinde de dikkatli olması gerektiğini belirten Yolal, özellikle internetten veya kaynağı belirsiz kanallardan satın alınan ürünlerin risk oluşturabileceğini söyledi.
Bazı ürünlerde etikette belirtilmeyen veya sporcular açısından yasaklı olabilecek maddelerin bulunabileceğine dikkat çeken Yolal, ilaçlarda da yalnızca ürün adına bakmanın yeterli olmadığını ifade etti. Etken madde, kullanım biçimi ve yarışma döneminin doping kuralları açısından önem taşıyabileceğini belirtti.
Yolal, sporculara şu uyarıda bulundu:
“İlaç ya da takviye olması fark etmez, kullanmadan önce kontrol edin.”
Aktif olarak yarışan sporcuların kullandıkları ürünlerin içeriğini ve güncel yasaklı maddeler listesindeki durumunu kontrol etmeleri gerektiğini belirten Yolal, şüphe halinde spor hekimi, eczacı veya ilgili anti-doping kuruluşuna danışılmasını önerdi.
GENÇ SPORCULARDA RİSK DAHA CİDDİ
Özellikle genç ve amatör sporcuların “daha hızlı kas yapma” amacıyla testosteron ve benzeri maddelere yönelmesini ciddi bir risk olarak değerlendiren Yolal, gelişim döneminde hormonal sisteme dışarıdan müdahalenin uzun vadeli sonuçlar oluşturabileceğine dikkat çekti.
Androjenik maddelerin genç yaşlarda kemiklerdeki büyüme plaklarının erken kapanmasına kadar gidebilecek etkileri olabileceğini belirten Yolal, yalnızca kısa vadeli fiziksel gelişime odaklanılmaması gerektiğini söyledi.
Yolal, testosteron kullanmayı düşünen genç sporculara yönelik uyarısını şöyle dile getirdi:
“Testosteronun kas ve güç üzerinde etkisi olabilir; zaten mesele de burada. Sadece kasını değil, hormonal sistemini, üreme sağlığını ve kalp-damar sistemini de etkileyebilecek güçlü bir hormondan bahsediyoruz. Birkaç ay daha hızlı gelişmek uğruna uzun vadeli sağlığını riske atmaya değmez.”
Tıbbi gereklilik dışında performans veya hızlı kas gelişimi amacıyla testosteron ve benzeri anabolik maddelerin kontrolsüz kullanımını önermediğini vurgulayan Yolal, hormonlarla ilgili bir sağlık problemi olduğundan şüphelenildiğinde kişinin kendi kendine ürün kullanmak yerine hekim değerlendirmesine başvurması gerektiğini belirtti.
