"Diyet”, “zero”, “şekersiz” ve “kalorisiz” ifadeleri özellikle yaz aylarında içecek tercihlerini etkilerken, bu ürünlerin ne kadar güvenli olduğu yeniden gündeme geldi. Fonksiyonel tıp diyetisyeni Elif Öykü Kıyak, tatlandırıcı içeren ürünlerin kilo kontrolü, kan şekeri, iştah ve bağırsak mikrobiyomu üzerindeki etkilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
“ZERO” YAZMASI OTOMATİK OLARAK SAĞLIKLI YAPMIYOR
Kıyak, ürünlerin üzerinde yer alan “zero” ifadesinin tüketicide doğrudan sağlıklı ürün algısı oluşturmaması gerektiğini belirterek, “Şekeri çıkardık, yerine ne koyduk?” sorusunun önemine dikkat çekti. Kıyak, konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
“‘Şekeri çıkardık, yerine ne koyduk?’ sorusu son yıllarda oldukça gündemde. Özellikle yaz aylarında ‘zero’, ‘şekersiz’, ‘kalorisiz’ gibi ifadeler daha cazip hale geliyor. Ancak üzerinde ‘zero’ yazması bir ürünü otomatik olarak sağlıklı yapmıyor. Burada önemli olan, zero ürünleri sağlıklı bir içecek olarak değil, şekerli içeceklere alternatif olarak değerlendirmek.”
Özellikle düzenli olarak şekerli gazlı içecek tüketen kişiler açısından zero ürünlerin şeker ve kalori alımını azaltabileceğini belirten Kıyak, diyabetli bireyler için de önemli bir ayrım yaptı. Kıyak, “Örneğin düzenli şekerli gazlı içecek tüketen bir kişinin bunu zero bir ürünle değiştirmesi, şeker ve kalori alımını azaltabilir. Bu nedenle özellikle diyabetli bireylerde, şekerli içecekler yerine düşük veya kalorisiz seçenekler kan şekeri kontrolü açısından daha uygun bir alternatif olabilir” dedi. Ancak bunun zero ürünlerin sınırsız tüketilebileceği anlamına gelmediğini vurgulayan Kıyak, “Ancak bu, sınırsız tüketilebileceği anlamına gelmez. Zero, suyun rakibi değil; şekerli içeceğin alternatifidir” dedi.
TATLANDIRICILAR İÇİN “İYİ” YA DA “KÖTÜ” DEMEK DOĞRU DEĞİL
Tatlandırıcıların kilo kontrolü ve iştah üzerindeki etkilerine de değinen Kıyak, konunun tek bir ifadeyle açıklanamayacağını söyledi. Kıyak, “Tatlandırıcıların kilo kontrolü ve iştah üzerindeki etkileri konusunda ise tek bir cümleyle ‘iyi’ ya da ‘kötü’ demek doğru olmaz. Bazı çalışmalar, şekerli içeceklerin yerine düşük kalorili tatlandırıcılı ürünlerin kullanılmasının enerji ve kalori alımını azaltabileceğini gösteriyor. Öte yandan Dünya Sağlık Örgütü, tatlandırıcıların uzun vadeli kilo kontrolü amacıyla rutin olarak kullanılmasını önermiyor” ifadelerini kullandı.
“MİKROBİYOTAYI BOZAR” DEMEK İDDİALI
Tatlandırıcıların bağırsak mikrobiyomu üzerindeki etkileri konusunda araştırmaların sürdüğünü belirten Kıyak, tüm tatlandırıcıları aynı şekilde değerlendiren kesin ifadelerden kaçınılması gerektiğini söyledi. Kıyak, “Bağırsak mikrobiyotası üzerine de araştırmalar devam ediyor; bazı tatlandırıcıların etkileri görülse de bugün bütün tatlandırıcılar için ‘mikrobiyotayı bozar’ demek bilimsel olarak fazla iddialı” dedi.
“BİR KUTU ZERO İÇTİM, VÜCUDUM ZEHİRLENDİ” YAKLAŞIMI DOĞRU DEĞİL
Tatlandırıcıların güvenliği konusunda da değerlendirmede bulunan Kıyak, onaylanmış tatlandırıcılar için kabul edilebilir günlük alım miktarlarının bulunduğunu belirtti. Kıyak, “Güvenlik açısından ise onaylanmış tatlandırıcılar için belirlenmiş kabul edilebilir günlük alım miktarları bulunuyor. Yani uygun miktarlarda tüketildiğinde ‘bir kutu zero içtim, vücudum zehirlendi’ gibi bir durum söz konusu değil. Ama güvenli olması, litrelerce tüketilmesi gerektiği anlamına da gelmiyor” ifadelerini kullandı. Kıyak, günlük içecek tercihinde suyun önceliğini ise net biçimde vurgulayarak, “Günlük içecek tercihinde hala ilk sırada su olmalı" dedi. Tüketicilerin ürün seçerken yalnızca ambalajın ön yüzündeki ifadelerle karar vermemesi gerektiğini belirten Kıyak, etiket bilgilerinin dikkatle incelenmesi gerektiğini söyledi. Kıyak, tüketicilere, “Etiket okurken de yalnızca ön yüzdeki ‘zero’ veya ‘şekersiz’ ifadesine değil; 100 ml başına enerji ve karbonhidrat miktarına, porsiyon bilgisine ve içerik listesine bakmak önemli" uyarısında bulundu. Kıyak, değerlendirmesini zero ürünlerin konumunu şu ifadelerle tamamladı:
“Kısacası, zero ürünler doğru yerde kullanıldığında işe yarayan bir alternatif olabilir; ancak sağlık rozeti değildir. Şekerli içeceğin yerine tercih edilebilir ama sağlıklı beslenmenin temel içeceği hala su.”
