Binyamin Netanyahu'nun Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu için hazırlanan ABD programında peş peşe değişikliklere gidildi. İlk planlarda daha kapsamlı olması beklenen ziyaret, gelinen noktada Netanyahu'nun BM konuşmasının merkezde olduğu oldukça kısa bir programa dönüştü.
İsrail basınına göre Netanyahu'nun perşembe sabahı ABD'ye ulaşması, New York saatiyle 14.00'te BM Genel Kurulu'na hitap etmesi ve konuşmasının ardından aynı gün İsrail'e hareket etmesi planlanıyor. Son dakika değişikliği olmadığı takdirde İsrail Başbakanı ABD'de bir gece dahi geçirmeyecek.
4-5 SAATLİK NEW YORK PROGRAMI
İsrail medyasına yansıyan program, Netanyahu'nun New York'taki temaslarının alışılmış lider ziyaretlerinden çok daha kısa olacağını gösteriyor. İsrail Başbakanı'nın ziyaretinin ana amacı BM Genel Kurulu'ndaki konuşmasını yapmak olacak.
Netanyahu'nun konuşmasından kısa süre önce bölgeye gelmesi ve konuşmasının ardından hızla ayrılması bekleniyor. Bu nedenle ziyaretin New York ayağının yalnızca birkaç saat sürmesi öngörülüyor.
Programın son derece kısa tutulması İsrail medyasında protestolar ve güvenlik tartışmalarıyla ilişkilendiriliyor. Netanyahu'nun ziyareti sırasında New York'ta farklı grupların gösteriler düzenlemeye hazırlandığı bildiriliyor.
TRUMP İLE GÖRÜŞME PROGRAMDA YOK
Programın en dikkat çekici ayrıntılarından biri ABD Başkanı Donald Trump ile Netanyahu arasında görüşme planlanmaması.
ABD'li bir yetkilinin verdiği bilgiye göre Netanyahu, Trump'ın BM Genel Kurulu kapsamında görüşeceği liderler arasında bulunmuyor. İki liderin New York programları da örtüşmüyor: Trump'ın kentten ayrılmasının ardından Netanyahu'nun gelmesi bekleniyor.
İsrail tarafının Trump-Netanyahu görüşmesi için temaslarda bulunduğuna ilişkin haberler çıkmış olsa da mevcut takvimde böyle bir buluşma bulunmuyor. ABD tarafı ise Beyaz Saray'a iletilen görüşme taleplerinin ayrıntıları hakkında açıklama yapmadı.
Netanyahu'nun ABD yönetiminden görüşmesi beklenen en üst düzey isim ise Dışişleri Bakanı Marco Rubio. İsrail Başbakanlık Ofisi programın henüz tamamen kesinleşmediğini belirtiyor.
ELON MUSK BULUŞMASI DA İPTAL
Netanyahu'nun ABD ziyaretinin ilk planı çok daha genişti. İsrail Başbakanı'nın Teksas'a geçerek Elon Musk ile görüşmesi ve SpaceX tesislerine olası bir ziyaret gerçekleştirmesi üzerinde çalışılıyordu.
Hatta İsrail'den bir öncü ekibin Teksas'a giderek hazırlıklara başladığı bildirildi. Ancak program hafta sonu iptal edildi ve Teksas durağı tamamen takvimden çıkarıldı. İsrailli yetkililer kararın Netanyahu tarafından verildiğini aktarırken ziyaretin lojistik açıdan da oldukça karmaşık olduğu belirtiliyor.
Böylece Netanyahu'nun ABD programından önce Musk, ardından da Trump görüşmesi çıkmış oldu.
LİDERLERLE GÖRÜŞME ARAYIŞINDAN DA SONUÇ ÇIKMADI
İsrail heyetinin Netanyahu'nun New York'ta bulunduğu kısa zaman diliminde başka liderlerle görüşmeler gerçekleştirebilmesi için de girişimlerde bulunduğu bildiriliyor.
Özellikle Körfez ülkelerinden bazı liderlerle temas ihtimalinin araştırıldığı ancak şu ana kadar kesinleşmiş bir görüşmenin bulunmadığı aktarılıyor. Netanyahu'nun programının birkaç saate kadar kısalması, olası ikili görüşmeler için ayrılan zamanı da önemli ölçüde daralttı.
Bu tablo, yaklaşık 130 devlet ve hükümet başkanının bulunduğu BM haftasında Netanyahu'nun diplomatik programının büyük ölçüde Genel Kurul konuşmasıyla sınırlı kalabileceğini gösteriyor.
PROTESTO HAZIRLIĞI NEW YORK’U HAREKETLENDİRDİ
Netanyahu'nun ziyaretinin bir diğer önemli boyutu ise New York'ta beklenen protestolar.
İsrail hükümetine ve Netanyahu'ya karşı farklı grupların gösteriler düzenlemesi planlanıyor. Buna karşı İsrail yanlısı etkinliklerin de gerçekleştirilmesi bekleniyor. New York'ta BM Genel Kurulu nedeniyle zaten binlerce polis ve federal güvenlik görevlisinin katıldığı geniş çaplı güvenlik önlemleri uygulanıyor.
İsrail basını ziyaretin kısaltılmasında protesto ve güvenlik endişelerinin etkili olduğunu ileri sürüyor. Ancak İsrail Başbakanlığından, ziyaretin yalnızca protestolar nedeniyle kısaltıldığını doğrulayan resmi bir açıklama bulunmuyor. Bu nedenle “Netanyahu protestolardan korktuğu için kaçıyor” şeklindeki yorumları doğrulanmış bir olgu olarak değil, İsrail basınındaki yorum ve iddialar olarak değerlendirmek gerekiyor.
MAMDANİ İLE NETANYAHU ARASINDA GERİLİM TIRMANDI
Ziyaret öncesinde Netanyahu ile New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani arasındaki söz düellosu da <u>gündem</u> oldu.
Mamdani, Netanyahu hakkında Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından çıkarılan tutuklama kararına atıfta bulunarak İsrail Başbakanı'na yönelik sert açıklamalarda bulundu. Netanyahu ise Mamdani'yi Hamas'ı desteklemek ve antisemitizmi körüklemekle suçladı. Mamdani bu suçlamaları reddediyor.
Burada hukuki açıdan önemli bir ayrıntı bulunuyor. UCM'nin Netanyahu hakkında Kasım 2024'te çıkardığı karar bir mahkûmiyet kararı değil, tutuklama emri niteliğinde. ABD de Roma Statüsü'ne taraf olmadığı için UCM kararlarını uygulama yükümlülüğünü kabul etmiş bir ülke değil.
“UÇAĞI JFK’YE İNDİRMEYECEK” İDDİASI
İsrail basınında ziyaretin havaalanı ayağına ilişkin de dikkat çekici iddialar yer aldı. Netanyahu'nun JFK yerine New Jersey'deki Newark Havalimanı veya askeri bir tesis üzerinden bölgeye gelmesi ihtimali gündeme getirildi.
Bu iddia Mamdani ile yaşanan siyasi gerilimle ilişkilendirilse de New York Belediye Başkanı'nın tek başına yabancı bir devlet liderinin uçağının ABD'ye girişini veya federal havacılık süreçlerini engelleyebileceği şeklinde bir sonuç çıkarmak doğru değil. Netanyahu'nun kesin iniş noktası da nihai program ve güvenlik düzenlemelerine bağlı.
GEÇEN YILKİ SALON PROTESTOSUNUN TEKRARI BEKLENİYOR
Netanyahu yalnızca BM binasının dışında değil, Genel Kurul salonunun içerisinde de protestolarla karşılaşabilir.
İsrail'in BM Daimi Temsilcisi Danny Danon, Netanyahu konuşmaya başladığında bazı ülke temsilcilerinin salonu terk etmesinin beklendiğini söyledi. Geçen yılki Genel Kurul konuşmasında da çok sayıda delege Netanyahu kürsüye çıktığında salonu terk etmişti.
İsrail heyetinin bu nedenle protestolara hazırlıklı olduğu bildiriliyor.
NETANYAHU’NUN KONUŞMASINDA İRAN ÖNE ÇIKACAK
Netanyahu'nun birkaç saate sıkıştırılan ziyaretinin asıl ağırlığını BM konuşması oluşturacak. İsrail basınına göre konuşmanın merkezindeki başlıklardan biri İran olacak. Gazze savaşı ve İsrail'e yönelik uluslararası eleştirilerin de konuşmada geniş yer tutması bekleniyor.
Netanyahu, BM konuşması öncesinde yaptığı açıklamada İsrail'e ve İsrail ordusuna yönelik suçlamalara yanıt vereceğini ve kendi ifadesiyle “gerçeği anlatacağını” söyledi. İsrail yönetimi Gazze'deki eylemlerine ilişkin soykırım suçlamalarını reddediyor ve askeri operasyonlarının Hamas'a yönelik olduğunu savunuyor.
NEW YORK’A GELECEK, KONUŞACAK VE AYRILACAK
Ortaya çıkan son program Netanyahu açısından sıra dışı bir ABD ziyareti tablosu oluşturuyor.
Teksas ve Elon Musk görüşmesi iptal edildi. Donald Trump'la görüşme mevcut programda bulunmuyor. Körfez liderleriyle yapılmak istenen görüşmelerden henüz sonuç çıkmadı. New York'ta protestolar hazırlanıyor ve BM salonunda bazı delegasyonların konuşmayı protesto ederek dışarı çıkması bekleniyor.
Netanyahu'nun programında son dakika değişikliği yapılmazsa İsrail Başbakanı, ABD'ye gelecek, BM kürsüsünde konuşmasını gerçekleştirecek ve birkaç saat içerisinde yeniden İsrail'e hareket edecek.
Böylece dünyanın en yoğun diplomasi haftalarından birinde Netanyahu'nun New York ziyareti, geniş bir liderler diplomasisi yerine birkaç saate sıkışmış bir BM programına dönüşmüş olacak.
