Radyoterapi, yüksek dozda radyasyon enerjisinin özel cihazlarla hastalıklı bölgeye yönlendirilmesiyle uygulanır.
RADYOTERAPİ NEDİR?
Bu yöntem, kanser hücrelerini yok etmeyi ya da çoğalmalarını engellemeyi amaçlarken, normal dokuların korunmasına özen gösterilir.
RADYOTERAPİ HANGİ HASTALIKLARDA UYGULANIR?
Radyoterapi, özellikle kanser tedavisinde önemli bir yer tutmaktadır. Kanser hastalarının yaklaşık yüzde 50’sinde uygulanır. Bazı kanser türlerinde tek başına tedavi yöntemi olarak kullanılabilirken, bazılarında cerrahi ve/veya kemoterapi ile birlikte uygulanır.
-
Cerrahi öncesinde tümörü küçültmek,
-
Cerrahi sonrasında kalan hücreleri temizlemek,
-
Tek başına veya kemoterapiyle birlikte birincil tedavi yöntemi olarak,
-
İyileştirici değil, şikayetleri azaltıcı (palyatif) amaçlarla uygulanabilmektedir.
RADYOTERAPİ NASIL UYGULANIR?
Radyoterapi, dıştan (eksternal) ve içeriden (internal) olmak üzere iki yöntemle yapılır.
-
Dıştan (eksternal) radyoterapi: En sık kullanılan yöntemdir. Özel cihazlarla ışınlar dışarıdan hastalıklı dokuya yönlendirilir. Günümüzde üç boyutlu konformal radyoterapi, IMRT (yoğunluk ayarlı), stereotaktik radyoterapi gibi ileri teknolojilerle daha hedefe yönelik tedavi yapılabilmektedir.
-
İçeriden (internal) radyoterapi: Radyoaktif maddeler tel veya tüpler aracılığıyla doğrudan tümör içine ya da vücut boşluğuna yerleştirilir.
STEREOTAKTİK RADYOTERAPİ
Stereotaktik radyoterapi, küçük ve belirli noktalardaki tümörlere yüksek doz ışın verilmesini sağlar. Özellikle erken evre akciğer kanserlerinde ve bazı metastazlarda uygulanır. Ağrısızdır ve yan etkileri oldukça sınırlıdır.
RADYOTERAPİ TEDAVİSİ NASIL YAPILIR?
Tedavi öncesinde bilgisayarlı planlama tomografisi çekilir. Bu aşamada:
-
Tümörlü bölgeler ve korunması gereken sağlıklı dokular belirlenir,
-
Gerekli radyasyon dozu hesaplanır,
-
Kullanılacak radyasyon kaynağı seçilir,
-
Cilde işaretleme yapılarak seanslar boyunca aynı bölgenin ışınlanması sağlanır.
RADYOTERAPİ TEDAVİ SÜRECİ
Radyoterapi seansları genellikle 15-30 dakika sürer, ancak ışın verme işlemi yalnızca birkaç dakika içinde tamamlanır. Hasta işlem sırasında ağrı hissetmez. Cihazlar farklı açılarda hareket ederken gürültü çıkarsa da hasta teknisyenle iletişim kurabilir.
RADYOTERAPİ VÜCUDA NASIL ETKİ EDER?
Yüksek dozda radyasyon, kanser hücrelerini öldürür veya çoğalmalarını engeller. Normal hücreler bu süreçten etkilenebilir ancak toparlanmaları daha kolaydır. Bu nedenle tedavi planlaması sırasında normal dokuların korunması için özel hesaplamalar yapılır.
RADYOTERAPİYİ KİMLER UYGULAR?
Radyoterapi, radyasyon onkolojisi uzmanı tarafından planlanır ve uygulanır. Tedavi sürecinde radyasyon fizikçisi, dozimetrist, hemşire ve teknisyenlerden oluşan bir ekip görev alır.
YAN ETKİLERİ VAR MIDIR?
Radyoterapi hastayı radyoaktif hale getirmez; bu nedenle hastaların çevresindekiler için herhangi bir risk yoktur. Yan etkiler genellikle tedavi edilen bölgeye göre değişir ve çoğunlukla geçicidir. Doktor ve hemşireler bu süreçte hastaya gerekli destek ve tedaviyi sağlar.
