Yeni içerik bolluğuna rağmen milyonlarca kişinin dönüp dolaşıp aynı dizileri, aynı filmleri yeniden izlemesi yalnızca bir alışkanlık olarak görülmüyor. Yıllar önce final yapan bir dizinin ilk bölümünü yeniden açmak, replikleri ezbere bilinen sahneleri tekrar izlemek ya da sonu baştan belli olan bir filme yeniden dönmek, izleyici davranışlarında dikkat çeken bir alışkanlık olarak öne çıkıyor. Dijital platformlarda her gün onlarca yeni yapım izleyiciyle buluşurken, tanıdık hikayelerin neden hala güçlü bir çekim alanı oluşturduğu sorusu da gündemdeki yerini koruyor.
TÜRKINFORM muhabiri Yaren Tekin, yeni dizi ve filmler dururken izleyicilerin neden eski yapımlara geri döndüğünü Uzman Psikolog Tuğana Akyürek'e sordu. Akyürek, bu eğilimin yalnızca nostaljiyle açıklanamayacağını, tekrar tekrar izlenen dizilerin güven duygusundan geçmiş özlemine, hafızanın duygularla kurduğu bağdan kişinin kendi değişimini fark etmesine kadar uzanan çok katmanlı bir psikolojik karşılığı bulunduğunu anlattı.
"İNSAN BEYNİ TANIDIK OLANA YÖNELİR"
Uzman Psikolog Tuğana Akyürek, insanların yıllar boyunca aynı dizileri tekrar tekrar izlemesinin arkasında zihnin belirsizlikten uzaklaşma isteğinin bulunduğunu belirtti. Akyürek, "İnsan zihni belirsizlikten hoşlanmaz. Günlük hayatın içinde sürekli yeni kararlar almak, değişen koşullara uyum sağlamak ve geleceği öngörmeye çalışmak zihinsel olarak yorucudur. Bu nedenle beynimiz zaman zaman tanıdık olana yönelir" dedi.
Sonu bilinen hikayelerin, tanıdık karakterlerin ve ezbere bilinen sahnelerin kişide güven duygusu oluşturduğunu kaydeden Akyürek, "Sonunu bildiğimiz bir hikaye, tanıdık karakterler ve ezbere bildiğimiz sahneler zihinde güven duygusu yaratır. Ne olacağını biliriz, kimin ne yapacağını tahmin ederiz ve bu durum kısa süreliğine de olsa kontrol hissi sağlar" ifadelerini kullandı.
"ASLINDA BAZEN ÖZLEDİĞİMİZ ŞEY ESKİ HALİMİZDİR"
Akyürek, eski dizilerin yeniden izlenmesinin yalnızca hikayeye değil, o hikayenin izlendiği döneme de dönüş anlamı taşıdığını söyledi. Hafızanın olayları tek başına değil, duygularla birlikte depoladığını belirten Akyürek, yıllar önce izlenen bir sahnenin bugün yalnızca diziyi değil; o dönemdeki evi, aile sofralarını, arkadaş çevresini, gençlik yıllarını, hayalleri ve ruh halini de yeniden hatırlatabildiğini ifade etti.
Bu durumun yalnızca bir diziye duyulan özlem olmadığını belirten Akyürek, "Aslında bazen özlediğimiz şey bir dizi değildir. O diziyi izleyen eski halimizdir" sözleriyle izleyicinin geçmişiyle kurduğu bağı anlattı.
"GEÇMİŞ GERİDE KALMAZ, İÇİMİZDE YAŞAMAYA DEVAM EDER"
Tuğana Akyürek, nostaljinin psikolojik açıdan yalnızca geçmişi hatırlamak anlamına gelmediğini, kişinin kim olduğunu, nereden geldiğini ve hangi dönemlerden geçtiğini yeniden hissetmesiyle de ilgili olduğunu söyledi. Bu nedenle bazı dizilerin yalnızca bir ekran içeriği olmanın ötesine geçtiğini ifade eden Akyürek, bu yapımların kişisel hafızada güçlü bir yer edindiğini belirtti.
Akyürek, "Geçmiş aslında geride kalmaz; bizim içimizde yaşamaya devam eder" sözünü hatırlatarak, yıllar önce izlenen bir hikayeye yeniden dönüldüğünde yalnızca karakterlerle değil, geçmişteki benlikle de karşılaşılabildiğini anlattı.
"DEĞİŞEN BİZİZ"
Uzman Psikolog Tuğana Akyürek'e göre, aynı diziyi yıllar sonra yeniden izlemek aslında aynı hikayeyi yeniden izlemek anlamına gelmiyor. Zaman içinde değişen kişinin kendisi olduğu için, aynı sahneler farklı duygular ve farklı değerlendirmeler yaratabiliyor. Daha önce hak verilen bir karaktere bugün kızılabiliyor, geçmişte yargılanan bir karakter ise yıllar sonra daha iyi anlaşılabiliyor.
Akyürek, bu değişimi "İşin en ilginç tarafı ise şudur: Aynı diziyi yıllar sonra tekrar izlediğimizde aslında aynı hikayeyi izlemeyiz. Çünkü değişen hikaye değildir; değişen biziz" sözleriyle anlattı.
ESKİ DİZİLERE DÖNMEK BAZEN GEÇMİŞTE KALAN DUYGULARI ZİYARET ETMEK ANLAMINA GELİYOR
Akyürek, eski dizilere yeniden dönmenin yalnızca bir izleme alışkanlığı olarak değerlendirilmediğini, bunun bazen kişinin kendi geçmişiyle, anılarıyla, duygularıyla ve yaşadığı değişimle kurduğu sessiz bir bağa dönüştüğünü söyledi. Bazı hikayelerden vazgeçilememesinin nedeninin de bu yapımların hayatın farklı dönemlerine eşlik eden duygusal izler taşıması olduğunu belirtti.
Akyürek, "Bazen bir diziyi yeniden açmayız; geçmişte bıraktığımız bir duyguyu yeniden ziyaret ederiz" diyerek sözlerini noktaladı.
