ABD'de yaklaşık yedi aydır devam eden İran savaşı hem ekonomik maliyeti hem de Kongre'deki siyasi sonuçlarıyla Trump yönetimini sıkıştırmaya başladı.
Demokrat Temsilci Seth Moulton tarafından sunulan H. Con. Res. 93 numaralı Savaş Yetkileri Kararı, Temsilciler Meclisi'nde yapılan kritik oylamada kabul edildi. Karar, ABD Başkanı Donald Trump'ın Amerikan Silahlı Kuvvetlerini İran'a karşı yürütülen çatışmalardan çekmesini talep ediyor.
Temsilciler Meclisi'nin resmi oylama kayıtlarına göre karar 220 “evet”, 204 “hayır” oyuyla geçti. 9 milletvekili oylamaya katılmazken Demokratların tamamına yakını karara destek verdi.
7 CUMHURİYETÇİ TRUMP'A KARŞI OY KULLANDI
Oylamanın Washington açısından en dikkat çekici sonucu Cumhuriyetçi Parti içerisindeki ayrışma oldu. Temsilciler Meclisi kayıtlarına göre 213 Demokratın yanı sıra 7 Cumhuriyetçi de İran'daki askeri operasyonların sona erdirilmesini isteyen karar lehine oy kullandı. Buna karşılık 203 Cumhuriyetçi ve bir bağımsız temsilci “hayır” dedi.
Bu sonuç, Trump'ın kendi partisinde İran savaşı konusunda sınırlı da olsa büyüyen bir muhalefet bulunduğunu gösterdi. Üstelik son karar, önceki iki savaş yetkileri girişimine kıyasla daha fazla Cumhuriyetçinin desteğini aldı.
KONGRE'DEN ÜÇÜNCÜ KEZ “SAVAŞI BİTİR” ÇIKIŞI
Son oylama Washington'daki tartışmayı daha da dikkat çekici hale getiren bir özelliğe sahip. Demokratlara göre bu, Temsilciler Meclisi'nin İran savaşının sona erdirilmesi yönünde kabul ettiği üçüncü Savaş Yetkileri Kararı oldu.
Kongre'nin İran savaşı üzerindeki yetki mücadelesi aylardır devam ediyor. Muhalif milletvekilleri, Trump yönetiminin uzun süreli bir savaşı Kongre'den açık bir savaş yetkisi almadan sürdüremeyeceğini savunuyor.
Trump yönetimi ise İran'a yönelik askeri faaliyetlerini ulusal güvenlik gerekçeleriyle savunmaya devam ediyor.
38 MİLYAR DOLARLIK FATURANIN ARDINDAN GELDİ
Kongre'deki kritik oylamanın zamanlaması da dikkat çekti. Karar, İran savaşının Pentagon'a çıkardığı devasa faturanın açıklanmasının hemen ardından geldi.
ABD Kongresi Bütçe Ofisi'nin hesaplamasına göre İran'a yönelik savaşın Pentagon'a maliyeti 1 Ağustos itibarıyla yaklaşık 38 milyar dolara ulaştı. Savaşın aynı yoğunlukta devam etmesi halinde faturanın her ay yaklaşık 3 milyar dolar daha büyüyebileceği tahmin ediliyor.
Üstelik ekonomik maliyet yalnızca askeri harcamalardan oluşmuyor. İran savaşıyla bağlantılı petrol arzı sorunları ve Hürmüz Boğazı çevresindeki gerilim ABD'deki akaryakıt fiyatlarını da yukarı taşıdı.
Böylece Trump yönetiminin İran politikası Washington'da artık yalnızca dış politika ve güvenlik üzerinden değil, Amerikalıların cebine yansıyan ekonomik sonuçları üzerinden de tartışılıyor.
MEEKS'TEN TRUMP'A SERT SÖZLER
Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi'nin kıdemli Demokrat üyesi Gregory Meeks, oylamanın ardından Trump yönetimine yönelik ağır eleştirilerde bulundu.
Meeks, savaşın yaklaşık 200 gündür devam ettiğini belirterek yüksek benzin fiyatları, yükselen mortgage oranları ve enflasyonun yanı sıra on milyarlarca dolarlık kamu harcamasını savaşın sonuçları arasında sıraladı.
Demokrat temsilci ayrıca Trump yönetiminin İran konusunda açıkladığı hedeflerin gerçekleştirilemediğini savundu. Meeks'in açıklamasına göre İran'ın nükleer ve balistik füze programları varlığını korurken Hürmüz Boğazı üzerindeki gerilim de devam ediyor. Bunlar Meeks'in siyasi değerlendirmeleri olup yönetimin savaşın sonuçlarına ilişkin yaklaşımını yansıtmıyor.
“GAYRİMENKUL GELİŞTİRİCİLERİNİ DEĞİL, DİPLOMATLARI GÖNDERİN”
Meeks'in açıklamasındaki en çarpıcı bölüm ise Trump yönetiminin diplomasi kadrosuna yönelik sözleri oldu.
İran savaşının sona erdirilmesi gerektiğini savunan Demokrat temsilci, bundan sonraki aşamada Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve bölgesel gerilimin düşürülmesi için çok taraflı diplomasi yürütülmesi çağrısında bulundu.
Meeks, sürecin deneyimli diplomatlar ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesi konusunda uzman kişiler tarafından yürütülmesi gerektiğini savunarak yönetimi “gayrimenkul geliştiricileri” üzerinden eleştirdi.
CUMHURİYETÇİLERİN İÇİNDEN İKİNCİ DARBE
Temsilciler Meclisi'ndeki 7 Cumhuriyetçinin Trump'ın İran politikasına karşı oy kullanması, Washington'da aynı gün yaşanan bir başka gelişmeyle birlikte daha da dikkat çekici hale geldi.
Cumhuriyetçi Temsilci Thomas Massie, Savunma Bakanı Pete Hegseth hakkında azil maddeleri sundu. Massie, Hegseth'i İran'da Kongre onayı olmaksızın sürdürülen askeri faaliyetler nedeniyle Savaş Yetkileri Kararı'nı ihlal etmekle suçladı. Hegseth ve Pentagon ise yönetimin politikalarını savunuyor.
Massie'nin girişiminin Temsilciler Meclisi'nde kabul edilip edilmeyeceği ayrı bir süreç olacak. Ancak hem savaş yetkileri oylamasında Cumhuriyetçi fire verilmesi hem de Cumhuriyetçi bir milletvekilinin Savunma Bakanı'nın azlini gündeme taşıması, İran savaşının Trump'ın kendi partisinde de tartışılmaya başladığını ortaya koyuyor.
TRUMP ÜZERİNDE İRAN BASKISI BÜYÜYOR
Son oylama İran savaşını otomatik olarak sona erdirmiyor. Kabul edilen H. Con. Res. 93 bir “concurrent resolution” niteliğinde ve klasik bir yasa gibi Başkan'ın imzasına sunulmuyor. Bunun hukuki bağlayıcılığı ve yürütmenin askeri operasyonlarını fiilen durdurup durduramayacağı Washington'daki daha geniş savaş yetkileri tartışmasının parçası olmaya devam ediyor.
Buna karşın 220 milletvekilinin Amerikan kuvvetlerinin İran'daki çatışmalardan çıkarılması yönünde oy kullanması siyasi açıdan önemli bir mesaj niteliğinde. Özellikle 7 Cumhuriyetçinin Demokratlarla birlikte hareket etmesi, İran savaşına yönelik muhalefetin yalnızca parti çizgileri üzerinden şekillenmediğini gösteriyor.
38 milyar doları aşan askeri fatura, yükselen enerji maliyetleri ve Kongre'de art arda yapılan savaş yetkileri oylamaları bir araya geldiğinde İran savaşı Trump yönetiminin önündeki en büyük iç politika tartışmalarından birine dönüşmüş durumda.
