Yoğun bir çalışma haftasının ardından yorgun hissetmek oldukça doğal. Ancak hafta sonu geliyor, kişi dinleniyor, hatta izin kullanıyor ve buna rağmen işe dönme düşüncesi hâlâ ağır geliyorsa tablo yalnızca geçici yorgunluktan ibaret olmayabilir.
Türkinform’a konuşan Psikolog Buse Kaya, iş stresi ile tükenmişlik arasındaki önemli farklardan birinin kişinin toparlanabilme kapasitesi olduğunu belirtti.
DİNLENİNCE GEÇİYORSA YOĞUN BİR DÖNEM OLABİLİR
Yoğun çalışma dönemleri kişide fiziksel ve zihinsel yorgunluk oluşturabiliyor.
Ancak iş yükü azaldığında veya kişi yeterli süre dinlendiğinde büyük ölçüde eski haline dönebiliyorsa bu durum geçici iş stresiyle ilişkili olabiliyor.
Kaya’ya göre asıl dikkat edilmesi gereken nokta, dinlenmenin toparlayıcı etkisinin giderek azalması.
İZİNDEN DÖNÜNCE DE AYNI HİS DEVAM EDİYORSA DİKKAT
Hafta sonu ya da izin sonrasında bile kişinin kendisini toparlanmış hissetmemesi önemli sinyallerden biri.
Sabahları işe gitme düşüncesinin yoğun sıkıntı yaratması, uyku düzeninin bozulması, sosyal ilişkilerin etkilenmesi ve iş dışındaki aktivitelerden alınan keyfin azalması da göz ardı edilmemesi gereken belirtiler arasında.
TÜKENMİŞLİK SADECE “ÇOK YORULDUM” DEMEK DEĞİL
Kaya, tükenmişliğin yalnızca yoğun yorgunluk olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Tükenmişlikte üç alan özellikle öne çıkabiliyor: yoğun bitkinlik ve enerji kaybı, işe karşı zihinsel mesafenin artması veya olumsuz tutum gelişmesi ve kişinin mesleki yeterlilik hissinin azalması.
Kaya bu değişimi, kişinin “Çok çalışıyorum ve yoruldum” noktasından “Artık yaptığım işin bir anlamını göremiyorum” noktasına ilerlemesi üzerinden açıklıyor.
MESAİ BİTSE DE ZİHİN ÇALIŞMAYA DEVAM EDEBİLİYOR
Tükenmişliğe giden süreçte mesai sonrasında işten zihinsel olarak kopamamak da önemli rol oynayabiliyor.
Cevaplanmamış mailler, yetişecek işler veya gün içinde yaşanan bir sorun kişinin eve döndükten sonra da zihninde dönmeye devam edebiliyor.
Kaya, sürekli mail ve mesaj kontrolünün beynin işle bağlantısını sürdürmesine neden olabileceğini belirtiyor.
BELİRTİLER HAFTALARCA SÜRÜYORSA ÖNEMSEYİN
Geçici yoğunluk ile tükenmişlik arasındaki ayrımda sürenin de önemli olduğunu belirten Kaya, belirtilerin haftalar boyunca devam etmesi ve dinlenmeyle belirgin biçimde düzelmemesi durumunda profesyonel değerlendirme düşünülebileceğini ifade ediyor.
Dolayısıyla sorun yalnızca “Ne kadar yoruldum?” sorusuyla değil, “Dinlendiğimde hâlâ toparlanabiliyor muyum?” sorusuyla da değerlendirilmeli.
