Türkiye'de hususi damgalı pasaport, kamu görevlileri başta olmak üzere kanunda belirtilen bazı kişi ve meslek gruplarına belirli şartlarla veriliyor. Özellikle memurlar açısından en çok merak edilen konu ise “Kaç yıl çalışınca yeşil pasaport alınır?” sorusu oluyor.
Ancak yeşil pasaport hakkı yalnızca hizmet yılına göre belirlenmiyor. Kadro derecesi, kişinin görev statüsü ve ilgili mevzuatta belirtilen diğer şartlar birlikte değerlendiriliyor.
YEŞİL PASAPORT NEDİR, KİMLERE VERİLİR?
Yeşil pasaport olarak bilinen hususi damgalı pasaport, mevzuatta belirtilen şartları taşıyan kişilere verilen özel pasaport türüdür.
Devlet memurları ve diğer kamu görevlileri açısından temel kriterlerden biri birinci, ikinci veya üçüncü derece kadroda bulunmak. Ancak yeşil pasaport hakkı yalnızca memurlarla sınırlı değil.
Kanunda belirtilen şartları taşıyan bazı eski milletvekilleri ve bakanlar, belediye başkanları, belirli kamu kurumu yöneticileri, ihracatçılar, avukatlar ve öğretim üyeleri de hususi pasaport hakkından yararlanabiliyor.
Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün güncel bilgilendirmesinde, başvuru sırasında kişinin statüsüne göre farklı belgeler istendiği belirtiliyor.
MEMURLAR KAÇINCI DERECEDE YEŞİL PASAPORT ALABİLİR?
Devlet memurları açısından en kritik şart 1, 2 veya 3. derece kadroda bulunmak.
Burada önemli bir ayrıntı bulunuyor: Maaş derecesi ile kadro derecesi aynı şey değil.
Bir memurun maaş derecesinin 1, 2 veya 3 olması, tek başına yeşil pasaport hakkı bulunduğu anlamına gelmiyor. Başvuruda esas alınan husus, ilgili kadro şartının karşılanıp karşılanmadığı.
Bu nedenle “Kaç yıl çalışınca yeşil pasaport alınır?” sorusuna herkes için geçerli tek bir yıl vermek mümkün değil. Eğitim durumu, intibak, meslek ve kadro ilerlemesi gibi unsurlar kişinin hangi tarihte gerekli dereceye ulaşacağını etkileyebiliyor.
YEŞİL PASAPORT İÇİN KAÇ YIL ÇALIŞMAK GEREKİYOR?
Yeşil pasaport hakkı doğrudan belirli bir hizmet yılına bağlanmış değil.
Örneğin aynı kurumda aynı süredir çalışan iki memurun kadro dereceleri farklı olabilir. Bu nedenle bir kişinin 10 yıl, diğerinin 15 yıl çalışmış olması tek başına belirleyici bir ölçüt değil.
Asıl bakılması gereken nokta, kişinin hususi pasaport hakkı sağlayan kadro ve statü şartlarını taşıyıp taşımadığıdır.
Bu nedenle başvuru öncesinde görev yapılan kurumun personel biriminden kadro derecesinin kontrol edilmesi önem taşıyor.
EMEKLİ MEMURLAR YEŞİL PASAPORT ALABİLİR Mİ?
Evet. Gerekli şartları taşıyarak emekli olan kamu görevlileri de yeşil pasaport hakkından yararlanabiliyor.
Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, emeklilik veya görevden ayrılma nedeniyle başvuran kişilerden bir defaya mahsus olmak üzere son görev yapılan kurumdaki kadro durumunu gösteren resmi yazı istenebildiğini belirtiyor.
Bu nedenle emekli olduktan sonra başvuru yapacak kişilerin, emekli oldukları kurumdan gerekli kadro durumunu gösteren belgeyi almaları gerekiyor.
EŞ VE ÇOCUKLAR YEŞİL PASAPORT ALABİLİR Mİ?
Yeşil pasaport sahibinin eşi de belirli şartlarla bu haktan yararlanabiliyor.
Çocuklarda ise yaş, medeni durum, çalışma ve öğrencilik koşulları önem taşıyor. Reşit olmayan çocuklar ebeveynlerinin hakkından yararlanabiliyor.
18 yaşını doldurmuş çocuklar ise evli olmamaları, iş sahibi olmamaları ve öğrenimlerinin devam etmesi şartıyla 25 yaşını dolduruncaya kadar ebeveyn üzerinden hususi pasaport alabiliyor. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, öğrencilik durumunun sistem üzerinden doğrulanması halinde ayrıca öğrenci belgesi istenmeyebileceğini belirtiyor.
Engelli çocuklar için ise ayrı bir düzenleme bulunuyor. Evli olmayan ve iş sahibi olmayan, sürekli bakıma muhtaç olduğu sağlık kurulu raporuyla belgelenen çocuklarda yaş sınırı aranmadan ebeveyn üzerinden hususi pasaport alınabiliyor.
YEŞİL PASAPORT KİMLERE VERİLİYOR?
Yeşil pasaport hakkı bulunan gruplar yalnızca devlet memurlarıyla sınırlı değil.
Mevzuatta belirtilen şartlar çerçevesinde;
-
Birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolardaki bazı kamu görevlileri,
-
Emekli veya görevinden ayrılmış olup gerekli kadro şartını taşıyan kamu görevlileri,
-
TBMM eski üyeleri ve eski bakanlar,
-
Belirli şartları taşıyan belediye başkanları,
-
Bazı kamu kurumu yöneticileri ve kurul üyeleri,
-
Kanunda belirtilen şartları karşılayan ihracatçılar,
-
En az 15 yıl kıdeme sahip belirli avukatlar,
-
Kanunda belirtilen şartları karşılayan öğretim üyeleri
hususi damgalı pasaport hakkından yararlanabiliyor.
Ancak her grup için aranan şartlar aynı değil. Örneğin ihracatçılara yönelik uygulamada ayrıca belirlenen kriterlerin karşılanması gerekiyor.
YEŞİL PASAPORT KAÇ YIL GEÇERLİ?
Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün güncel bilgilerine göre hususi damgalı pasaportlar 6 aydan az olmamak üzere en fazla 10 yıl süreyle düzenlenebiliyor. Verilecek süre kişinin durumuna ve ilgili mevzuata göre belirleniyor.
Yeşil pasaport harçtan muaf. Ancak başvuru sırasında pasaport defter bedelinin ödenmesi gerekiyor.
YEŞİL PASAPORT İÇİN HANGİ BELGELER GEREKİYOR?
Başvuruda temel olarak;
-
T.C. kimlik kartı veya geçici kimlik belgesi,
-
Son 6 ay içinde çekilmiş biyometrik fotoğraf,
-
Çalışan kamu görevlileri için hususi pasaport talep formu,
-
Duruma göre emeklilik veya kadro durumunu gösteren resmi yazı,
-
Çocuklar için gerekli durumlarda öğrenci belgesi,
-
Engelli ergin çocuklar için sağlık kurulu raporu
istenebiliyor.
Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü ayrıca daha önce alınmış ve iptal edilmemiş pasaportların da başvuru sırasında getirilmesi gerektiğini belirtiyor.
YEŞİL PASAPORT BAŞVURUSU NASIL YAPILIR?
Hususi damgalı pasaport başvuruları yurt içinde il nüfus ve vatandaşlık müdürlüklerine yapılıyor.
Başvuru öncesinde randevu alınması gerekiyor. Randevu işlemleri Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün kanalları üzerinden gerçekleştirilebiliyor.
Çalışan kamu görevlilerinde talep formunun kurum tarafından düzenlenmesi gerekiyor. Emekli veya görevinden ayrılmış kişilerde ise gerekli kadro durumunu gösteren resmi belgenin ilgili kurumdan alınması gerekiyor.
YEŞİL PASAPORT HANGİ ÜLKELERDE VİZESİZ GEÇERLİ?
Yeşil pasaportun bulunması, dünyanın bütün ülkelerine vizesiz giriş yapılabileceği anlamına gelmiyor. Vize uygulaması ülkeye göre değişiyor.
Türkiye Dışişleri Bakanlığının güncel vize listesinde hususi pasaport sahipleri için farklı ülkelerde farklı uygulamalar bulunuyor.
Örneğin Avusturya, Belçika, Çekya, Estonya, Polonya, Portekiz ve Romanya gibi ülkelerde hususi pasaport sahiplerine belirli süre ve koşullarla vize muafiyeti uygulanıyor. Çin'de hususi pasaport sahipleri 30 güne kadar vizeden muafken, Avustralya'da hususi pasaport sahipleri de vizeye tabi.
Bu nedenle seyahatten önce gidilecek ülkenin güncel vize şartlarının kontrol edilmesi gerekiyor.
YEŞİL PASAPORT HAKKI KAYBEDİLİR Mİ?
Yeşil pasaport hakkı kişinin sahip olduğu statü ve şartlara bağlı.
Özellikle ebeveyn üzerinden pasaport alan 18 yaş üzerindeki çocuklarda öğrencilik, çalışma ve medeni durum gibi şartların değişmesi önem taşıyor.
Bu nedenle geçmişte yeşil pasaport alınmış olması, hak sahipliğinin bütün koşullarda süresiz devam edeceği anlamına gelmiyor.
Kısacası yeşil pasaport için yalnızca “kaç yıl çalıştım?” sorusuna bakmak yeterli değil. Memurlar açısından kadro derecesi başta olmak üzere kişinin statüsü, emeklilik durumu ve aile bireyleri için aranan özel şartlar birlikte değerlendiriliyor. Başvuru öncesinde güncel mevzuat ve Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün belgelerinin kontrol edilmesi gerekiyor.
