Diyetisyen Emine Dedeler, Türkiye'yi çocuk obezitesinde Avrupa'nın ilk, dünyanın üçüncü sırasına yerleştiren tabloyu Türkinform'a özel olarak değerlendirdi. "Normalde ileri yaşlarda görmeye alıştığımız insülin direnci ve karaciğer yağlanması, ne yazık ki artık 7 yaşındaki çocuklarda bile karşımıza çıkıyor. Bunların hepsi çocukluk çağı obezitesine bağlı durumlar" diyen Dedeler, sıralamaya şaşırmadığını ve kendi danışanlarında da aynı tabloyu gördüğünü belirtti.
Dünya Sağlık Örgütü verilerine dayandırılan sıralama, eylül sonunda Türkiye'de geniş yankı bulmuştu. Dedeler'e göre Türkiye'yi Avrupa'nın geri kalanından ayıran iki beslenme alışkanlığı var ve ikisi de günün ilk saatleriyle okulla ilgili.
"KAHVALTIDA YUMURTA, PEYNİR VE TAM TAHILLI EKMEK YİYEN ÇOCUK ÇOK AZ"
"İlk neden sağlıklı kahvaltı alışkanlığının olmaması. Kahvaltı ya hiç yapılmıyor ya da geçiştiriliyor. Sabah sofrasında yumurta, peynir ve tam tahıllı ekmek yiyen çocuk sayısı gerçekten çok az" diyen Dedeler, ikinci neden olarak okulda sağlıklı bir öğün bulmanın zorluğunu gösterdi.
Dedeler, "Yemekhanesi olan okul sayısı az. Olan okullarda da öğünün besin içeriği her zaman iyi değil, çoğu zaman yalnızca karbonhidrat ağırlıklı yemekler çıkıyor. Yemekhane yoksa çocuğun kantinden alabileceği şeyler de paketli atıştırmalıklar ya da yine karbonhidrat ağırlıklı ürünler" dedi.
EMİNE DEDELER TENCERE YEMEĞİNİN SOFRADAN ÇEKİLDİĞİNİ SÖYLEDİ
Dedeler, son yıllarda sofrada değişen iki şeyin paketli ve işlenmiş gıdaya erişimin kolaylaşması ile ev dışında yemek yemenin artması olduğunu söyledi. "Tencere yemeği kavramının giderek azaldığını görüyorum. Çocukların en çok seçtiği, yemek istemediği grup zeytinyağlılar ve tencere yemekleri" diyen Dedeler, bu değişimin kilo artışında doğrudan rol oynadığını söyledi.
"TOMBUL ÇOCUK SAĞLIKLI ÇOCUK EŞLEŞTİRMESİ BÜYÜK BİR YANILGI"
"Tombul çocuk sağlıklı çocuktur" algısının Dedeler'e göre sıralamada ciddi payı var. Dedeler, çocukluk çağında alınan kilonun kalıcı iz bıraktığını anlattı. "Çocuk büyümeye devam ederken kilo alıyorsa yalnızca yağ hücrelerinin büyüklüğü değil sayısı da artıyor. Çocukken kilolu olan biri yetişkinliğe daha fazla yağ hücresiyle giriyor, bu yüzden ileride kilo sorunu yaşaması olağan. Tombul çocuk sağlıklı çocuk eşleştirmesi bu nedenle büyük bir yanılgı" diyen Dedeler, ailelerin bu algıyı bırakmasını istedi.
Ailelerin çocuklarının kilosunun sağlıklı sınırı aştığını anlamak için doktor kontrollerindeki büyüme eğrilerine bakmasını öneren Dedeler, çocuğun boyuna göre kilosunun ve yaşıtlarıyla karşılaştırmalı boy-kilo değerlerinin düzenli izlenmesini istedi.
EVDE YARINDAN İTİBAREN ÜÇ DEĞİŞİKLİK
Ailelerin evde hemen yapacağı değişiklikleri Dedeler üçe indirdi. İlk adım evdeki atıştırmalık çekmecesini boşaltmak, ikincisi çocukları tencere yemeğiyle tanıştırmak. Üçüncüsünü en önemlisi olarak nitelendiren Dedeler şunları söyledi. "Çocuklar ailelerinin beslenme alışkanlıklarıyla şekillenir. Anne ve baba beslenme konusunda çocuğuna rol model olmalı."
Dedeler, Türk mutfağının eskiden sebze ağırlıklı olduğu yönündeki yaygın kanıya da katılmadı ve Türk sofrasının çoğu zaman sebze ağırlıklı olmadığını söyledi.
