Son iki yıldır teknoloji dünyasında nereye dönsek aynı başlıkla karşılaşıyoruz: Yapay zeka. Sohbet botları, görsel üreticiler, akıllı asistanlar… Her şey etkileyici. Ancak bu hızlı yükselişin pek konuşulmayan bir sonucu var: Bilgisayar fiyatları durdurulamıyor.
Bugün yeni bir bilgisayar almak isteyen herkes aynı soruyu soruyor: “Neden bu kadar pahalı?”
Cevap aslında oldukça basit: Çipler artık öncelikle son kullanıcı için üretilmiyor.
Pandemi döneminde üretim durduğu için çip bulamıyorduk. Bugün fabrikalar çalışıyor, üretim devam ediyor. Ancak üretilen çiplerin büyük bölümü ev kullanıcılarına değil, dev veri merkezlerine gidiyor. Sorun artık üretim değil; kimin daha fazla ödediği.
Bir zamanlar NVIDIA, AMD ya da Intel denince akla oyuncular ve masaüstü bilgisayarlar gelirdi. Bugün bu şirketler için bireysel kullanıcı, toplam gelirin küçük bir parçası hâline gelmiş durumda.
NVIDIA, artık bir ekran kartı şirketinden çok bir yapay zeka altyapı sağlayıcısı. En güçlü çipler öncelikle Microsoft, Google ve Meta gibi şirketlere ayrılıyor. Sebep basit: Tek bir kurumsal AI çipinden kazanılan para, onlarca üst seviye oyuncu kartından daha fazla.
TSMC, üretim kapasitesinin büyük bölümünü Apple ve yapay zeka odaklı projelere ayırıyor. Bu da klasik işlemci ve ekran kartları için daha az üretim, daha yüksek maliyet anlamına geliyor.
Yapay zeka yarışı, birçok büyük markanın yönünü son kullanıcıdan kurumsal müşterilere çevirmesine neden oldu: NVIDIA, Oyunculardan veri merkezlerine; AMD, Uygun fiyatlı donanımdan AI hızlandırıcılara; Intel, Ev bilgisayarlarından yapay zeka ve çip üreten fabrikalar (foundry) yatırımlarına; Broadcom, Tüketici elektroniğinden özel yapay zeka çiplerine…
Bu şirketler için bireysel kullanıcı artık “ana hedef” değil.
Son dönemde “AI PC” adıyla satılan yeni bilgisayarlarda NPU adı verilen özel yapay zeka birimleri bulunuyor. Kâğıt üzerinde güzel görünüyor, ancak maliyetleri de beraberinde getiriyor:
Daha karmaşık çip tasarımı, Sınırlı üretim kapasitesi için veri merkezleriyle rekabet, Yapay zeka yatırımlarının maliyetini tüketiciye yansıtma çabası. Sonuç olarak “AI” etiketi, fiyatı da yukarı çekiyor.
Yaşananlar geçici bir dalgalanma gibi görünmüyor. Yapay zeka, çipleri sıradan bir bilgisayar parçası olmaktan çıkarıp sınırlı bir kaynağa dönüştürdü.
Önümüzdeki yıllarda bilgisayar fiyatlarının hızla düşmesini beklemek zor. Aksine, üretim önceliği büyük şirketlerde kaldıkça, ortalama bir dizüstü bilgisayar bile giderek daha pahalı ve zor ulaşılır hale gelebilir.
Teknoloji ilerliyor, evet. Ama bu ilerleme, kullanıcı için daha ucuz değil, daha pahalı bir dünyayı beraberinde getiriyor.
Bugün ücretsiz kullandığınız yapay zeka araçlarının neden bedava olduğunu da sormak gerekiyor. Çünkü teknoloji dünyasında eski bir kural vardır: “Bir ürün ücretsizse, ürün sizsiniz.“
Yapay zekalar bize hayırseverlikten sunulmuyor, verimizle eğitiliyor, alışkanlıklarımızı öğreniyor, bizi ekosistemin içinde tutarak asıl paranın kazanıldığı yerlere hizmet ediyor. Ücretsiz olan şey, aslında bizi sisteme bağlamak için kullanılan bir kapı.
*Bu siteye yazılan köşe yazıları Türkinform'un editöryal politikasını yansıtmamaktadır. Köşe yazılarındaki görüşler yalnızca yazarları ilgilendirmektedir.*
