Geçenlerde eşimle birlikte yine bir şifre sorunu yaşadık. Onun şifresi bu muydu, yoksa şöyle mi yapmıştık. Ben de bu sorunun sadece benim değil birçok kişinin başına gelmiş olacağını düşündüğümden konuyla ilgili yazı kaleme almak istedim.
Günümüzde neredeyse her işlem için ayrı bir şifre kullanıyoruz, en azından kullanmaya çalışıyoruz. Bankaların şifre değiştirme zorbalığına hiç girmiyorum. E-posta, sosyal medya, bankacılık uygulamaları, e-Devlet ve daha birçok platformda şifresiz hiçbir işlem yapamıyoruz. Güvenliğimiz için karmaşık şifreler oluşturmamız isteniyor ancak bunların hepsini akılda tutmak neredeyse imkansız. Teknoloji dünyası ise artık bu alışkanlığı değiştirmeye hazırlanıyor. Passkey adı verilen yeni nesil kimlik doğrulama teknolojisi sayesinde, şifre yazmadan parmak izi, yüz tanıma veya cihazımızın güvenlik özellikleriyle hesaplarımıza giriş yapabiliyoruz.
Aslında bu teknolojinin mantığı oldukça basit: Şifreyi hatırlamak yerine güvenilir bir cihazla kimliğimizi doğrulamak. Bugün bazı kullanıcılar USB üzerinden elektronik imza kullanabiliyor, bazıları ise fiziksel güvenlik anahtarlarıyla hesaplarına erişebiliyor. Peki bu imkanları neden daha geniş bir sistemin parçası haline getirmiyoruz? Türkiye'nin yıllardır kullandığı güçlü bir e-Devlet altyapısı var. Bana kalırsa artık bunun üzerine, vatandaşların hem kamu hizmetlerinde hem de özel sektör uygulamalarında kullanabileceği ortak bir dijital anahtar sistemi geliştirilmesi gerekiyor.
Örneğin devlet destekli bir mobil güvenlik uygulaması oluşturulabilir. Vatandaş telefonuna bu uygulamayı yükleyerek kendi dijital anahtarını tanımlayabilir. İster parmak iziyle, ister yüz tanımayla, isterse USB güvenlik anahtarıyla kimliğini doğrulayabilir. Bankalar, alışveriş siteleri ve diğer dijital platformlar da gerekli güvenlik standartlarını sağlayarak bu sisteme entegre olabilir. Elbette devletin bütün şifreleri veya kişisel hesap bilgilerini topladığı bir yapıdan bahsetmiyorum. Tam tersine, kişisel verilerin kullanıcı kontrolünde kaldığı, güvenilir ve bağımsız denetime açık bir sistemden söz ediyorum.
İşin içine yapay zeka da katıldığında çok daha gelişmiş bir güvenlik modeli ortaya çıkabilir. Örneğin hesabınıza alışılmadık bir cihazdan giriş yapılmak istendiğinde sistem bu hareketi analiz ederek telefonunuza uyarı gönderebilir. Şüpheli işlemler ek doğrulamaya alınabilir, vatandaş kendi hesabının güvenlik seviyesini belirleyebilir. Tabii telefonunu kaybeden veya akıllı telefon kullanmayan vatandaşlar için de alternatif doğrulama ve hesap kurtarma yöntemleri bulunmalı. Güvenlik sağlarken insanları sistemin dışında bırakmamak gerekiyor.
Apple, Google ve Microsoft gibi şirketler şifresiz giriş teknolojilerine zaten yatırım yapıyor. Bence Türkiye'nin burada yapması gereken, dünyadan bağımsız yeni bir teknoloji icat etmek değil; uluslararası standartlardan yararlanarak kendi dijital kimlik altyapısını geliştirmek. Özel sektörle birlikte çalışan, vatandaşın tercih hakkını koruyan ve kişisel verileri merkeze toplamayan bir sistem neden mümkün olmasın?
Bir zamanlar kamu işlemleri için kurum kurum dolaşıyorduk, bugün pek çoğunu telefonumuzdan halledebiliyoruz. Belki de artık sıradaki adım, onlarca şifreyi hatırlama zorunluluğundan kurtulmak. Üstelik yapay zeka ve yeni nesil güvenlik teknolojileriyle bunu çok daha güvenli hale getirmek mümkün.
Son olarak şunu eklemek isterim açık kaynak Bitwarden, Proton Pass gibi parola yöneticisi kullanmayı şiddetle tavsiye ederim. Tarayıcı eklentileri ile birlikte gayet pratik bir şekilde kullanabilirsiniz.
