Türkiye'ye gelen ithalat yükünün büyük bölümü limanlardan geçiyor. Konteynerin gemiden inip sahibine ulaşmasını sağlayan işi ise limandaki ofislerde çalışan az sayıda kişi yürütüyor.
Tekirdağ'daki Asyaport'ta gemi acenteliği alanında görev yapan Deniz Ata, işin içeriğini ve sektörün koşullarını Türkinform'a anlattı.
GÜN GEMİ PROGRAMIYLA BAŞLIYOR
Ofisteki ilk iş o günün gemi programını çıkarmak.
Ata'nın anlattığına göre gemi varışları bir sistem üzerinden takip ediliyor. Hangi geminin ne zaman geleceği, içinde hangi yüklerin bulunduğu ve bu yüklerin kime ait olduğu buradan görülüyor.
İlgililer de aynı programa bakarak pozisyon alıyor. Yani limanın takvimi, hem acentenin hem yük sahibinin gününü belirliyor. Program gecikirse tüm zincir kayıyor, erken gelirse herkes hazırlığını öne çekiyor.
Programın ardından yüklerin kontrolü başlıyor. Faturalama, gümrük işlemleri ve beyanname takibi günün ana başlıkları.
Acentenin işlevi de burada ortaya çıkıyor. Yükün gemiden inmesiyle sahibine teslim edilmesi arasındaki evrak trafiğini yürüten taraf acente oluyor.
Gemi acenteliği, armatör ile liman ve resmi kurumlar arasındaki bağlantıyı kuran hizmet alanı olarak tanımlanıyor.
YOĞUNLUK GÜNLE DEĞİL HAFTAYLA ÖLÇÜLÜYOR
Sektörde yoğunluk günlük değil haftalık hesaplanıyor.
Ata'nın verdiği örneğe göre bir hafta 5 gemi gelirken, başka bir hafta bu sayı 10'a çıkabiliyor. Yoğunluğu belirleyen de gemi trafiği.
Buna karşılık sabit bir zemin var. Her gün en az bir geminin kontrolü mutlaka yapılıyor.
Bir geminin taşıdığı konteyner sayısı düşünüldüğünde, günlük iş yükünün gemi sayısıyla ölçülemeyeceği de anlaşılıyor. Tek bir gemide onlarca firmanın yükü bulunabiliyor.
KONTEYNER LİMANDAN NASIL ÇIKIYOR
Yurt dışından gelen bir konteynerin sahibine ulaşması birkaç aşamadan geçiyor.
İlk adım yükün gemiden indirilmesi. Ardından gümrük beyanları devreye giriyor.
Beyanda yükün ayrıntısı yer alıyor. Kaç kap ürün geldiği, ağırlığının ne kadar olduğu gibi bilgiler bu belgede bulunuyor.
Beyanla fiili durum uyuşuyorsa süreç hızlı ilerliyor ve yük sahibi konteynerini limandan çekebiliyor.
Uyuşmazlık çıktığında ise acente devreye giriyor. Ata, kap sayısı gibi kalemlerde hata olduğunda limanla yazışarak düzeltme yaptırdıklarını belirtiyor. Düzeltmenin ardından yük yine aynı gün çekilebiliyor.
Gümrük işlemleri Ticaret Bakanlığı mevzuatı kapsamında yürütülüyor.
GECİKME OLUYOR MU?
Gemi programında sapma olabiliyor ancak Ata bunu gecikme olarak tanımlamıyor.
Anlatımına göre 15'inde gelmesi planlanan bir gemi 17'sine sarkabiliyor. Sapma genellikle iki üç günle sınırlı kalıyor, üç günü aşan gecikmeler nadir görülüyor.
Yükün acil olduğu durumlarda ise farklı bir yol izleniyor. Gemi asıl limanına gelmeden başka bir limana uğruyorsa, yük sahibi konteynerini orada indirtmek isteyebiliyor.
Bunun için yükün yüklendiği ülkedeki acenteye talep gönderiliyor. Evrak süreci tamamlandığında yük ara limanda indirilebiliyor.
Uygulama, ithalat yapan firmalar için önemli bir esneklik sağlıyor. Üretim hattı bekleyen bir firma, yükünü birkaç gün önce teslim alabiliyor.
MAAŞLAR 35 İLE 50 BİN LİRA ARASINDA
Ücretler şirketin ölçeğine göre belirgin biçimde değişiyor.
Ata'nın verdiği bilgiye göre tablo şöyle.
- Büyük ölçekli şirketlerde giriş seviyesi 45 ile 50 bin lira
- Daha küçük ölçekli şirketlerde 35 ile 40 bin lira
Aradaki fark, şirketin iş hacmi ve çalışan sayısıyla ilişkilendiriliyor. Liman içinde ofisi bulunan büyük acenteler, daha yüksek gemi trafiğiyle çalıştığı için ücret düzeyini de yukarı çekiyor.
Sektörde deneyim süresi de belirleyici. Gümrük mevzuatına hakim olmak, çalışanın kısa sürede yerini sağlamlaştırdığı alanlardan biri olarak öne çıkıyor.
HANGİ BÖLÜMDEN MEZUN OLMAK GEREKİYOR?
Sektöre girişte diploma şartı sanıldığı kadar belirleyici değil.
Ata, çok farklı bölümlerden mezun olup bu işi yapan çok sayıda kişi bulunduğunu söylüyor. Kendi çevresinden verdiği örnek gastronomi mezunu bir çalışan.
Buna karşılık lojistik okuyup stajını da bu alanda yapanların işe daha hazır başladığını belirtiyor.
Sektöre giriş yolu olarak küçük firmaları işaret ediyor. Faturalama gibi işlerle başlayan birinin, süreç içinde işin tamamını öğrenebildiğini anlatıyor.
Tanıdık üzerinden sektöre girişin de yaygın olduğunu belirtiyor. Lojistik alanında çalışan bir tanıdık üzerinden başlayanların sayısı az değil.
Yapay zeka konusunda ise beklenti düşük. Ata, araçların işin yapılması için zorunlu olmadığını, ancak yazışmaları hızlandırdığını ve mevzuatla ilgili hızlı bilgi almayı kolaylaştırdığını belirtiyor.
