Bir ülkeden başka bir ülkeye seyahat etmek çoğu insan için pasaport kontrolüyle başlayan uzun bir sürecin parçası. Pasaportun geçerlilik süresi, vize şartları, sınır kontrolleri ve giriş izinleri derken uluslararası seyahatlerde çeşitli belgeler gerekiyor. Ancak dünyanın geri kalanından ayrılan yalnızca üç kişi bulunuyor. Birleşik Krallık Kralı III. Charles ile Japonya İmparatoru Naruhito ve İmparatoriçe Masako, özel statüleri nedeniyle pasaport taşıma zorunluluğundan muaf tutuluyor.
KRAL CHARLES NEDEN PASAPORT TAŞIMIYOR?
Bu ayrıcalığın arkasında İngiliz monarşisinin oldukça ilginç bir kuralı bulunuyor. İngiliz pasaportları teknik olarak Kral adına ve onun otoritesiyle düzenleniyor. Dolayısıyla hükümdarın kendisine yine hükümdarın adına düzenlenmiş bir pasaport verilmesi gereksiz kabul ediliyor. Bu nedenle Kral III. Charles'ın yurt dışı seyahatlerinde İngiliz pasaportu taşıması gerekmiyor. Bu uygulama Charles'a özel bir ayrıcalık olarak ortaya çıkmadı; tahta geçmesiyle birlikte annesi Kraliçe II. Elizabeth'in sahip olduğu aynı kural onun için de geçerli hale geldi. Ancak burada dikkat çeken bir ayrıntı var: Bu durum İngiliz kraliyet ailesinin diğer üyeleri için geçerli değil. Örneğin tahtın varisi konumundaki Prens William dahil diğer kraliyet ailesi üyelerinin yurt dışı seyahatlerinde pasaport kullanmaları gerekiyor.
JAPON İMPARATORU VE İMPARATORİÇESİ DE LİSTEDE
Pasaport taşımayan diğer iki kişi ise Japonya İmparatoru Naruhito ve İmparatoriçe Masako. Japonya'daki uygulamanın kökeni ise 1971 yılına dayanıyor. Japon Dışişleri Bakanlığı'nın yaklaşımına göre imparator ve imparatoriçenin sıradan bir vatandaş gibi pasaport başvurusu yapması ve sınır kapılarında pasaport işlemlerinden geçmesi uygun görülmüyor. Bu nedenle Japon imparatorluk çifti de özel bir düzenleme kapsamında pasaport taşımadan uluslararası seyahat edebiliyor. Ancak seyahatleri tamamen belgesiz gerçekleşmiyor; ziyaret edilecek ülkenin ilgili makamları önceden bilgilendiriliyor.
BU AYRICALIK DİĞER KRALİYET ÜYELERİNDE YOK
İşin en şaşırtıcı taraflarından biri ise bu ayrıcalığın oldukça dar kapsamlı olması. Kral Charles'ın çocukları, torunları ve diğer kraliyet üyeleri otomatik olarak bu haktan yararlanamıyor. Aynı şekilde Japonya İmparatorluk Ailesi'nin diğer üyeleri de pasaport zorunluluğundan muaf değil. Yani söz konusu olan “kraliyet ailesine mensup olmak” değil, doğrudan hükümdar olmak.
PEKİ NEDEN BÖYLE BİR UYGULAMA VAR?
Pasaport, devletlerin vatandaşlarına verdiği ve uluslararası seyahatlerde kimlik ile vatandaşlıklarını kanıtlamalarını sağlayan resmi bir belge. Ancak İngiliz monarşisinde pasaportların hükümdarın adına düzenlenmesi nedeniyle Kral'ın kendi adına verilmiş bir pasaportu taşıması hukuken ve sembolik olarak gereksiz görülüyor. Japonya'da ise imparator ve imparatoriçenin devlet içindeki anayasal ve sembolik konumu nedeniyle sıradan vatandaşlarla aynı pasaport prosedürüne tabi tutulmasının uygun olmayacağı değerlendirilmiş durumda.
KONTROLSÜZ GEÇMEK ANLAMINA GELMİYOR
Bu üç kişinin sahip olduğu ayrıcalık çoğu zaman yanlış anlaşılabiliyor. Pasaport taşımamaları, sınır kontrollerinden tamamen muaf oldukları veya hiçbir resmi işlem yapılmadığı anlamına gelmiyor. Özellikle Japon imparatorluk çiftinin seyahatlerinde gidilecek ülkenin önceden bilgilendirildiği belirtiliyor. Dolayısıyla mesele, “hiçbir belge olmadan dünyayı dolaşmak”tan çok, hükümdarların sahip olduğu özel diplomatik ve anayasal statü nedeniyle standart pasaport prosedürünün uygulanmaması.
DÜNYADA MİLYARLARCA KİŞİ PASAPORT TAŞIRKEN...
Uluslararası seyahatlerde pasaport, sınır geçişlerinin en temel belgelerinden biri olmaya devam ediyor. Vizesiz seyahat hakkına sahip olmak bile pasaport zorunluluğunu ortadan kaldırmıyor. Bu nedenle dünyanın dört bir yanında milyonlarca kişi seyahat öncesinde pasaportunun süresini kontrol ederken, vize başvuruları yaparken veya sınır kapılarında belge kontrolünden geçerken, yalnızca üç kişi hükümdarlık statüleri sayesinde bu standart pasaport zorunluluğunun dışında kalıyor.
Bu üç isim ise: III. Charles, Naruhito ve Masako.
