Her 9 kişiden 1'ini etkileyen besin zehirlenmeleri halk sağlığını tehdit etmeye devam ederken, Acıbadem Maslak Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Yusuf Emre Uzun bu tehlikenin büyük ölçüde önlenebileceğini belirtip 12 temel kuralı paylaştı.
Besin zehirlenmesi, her yıl milyonlarca insanı etkileyen önemli bir halk sağlığı sorunu olmayı sürdürüyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün verilerine göre her yıl yaklaşık 866 milyon kişi, başka bir ifadeyle her 9 kişiden 1'i besin zehirlenmesi sorunu yaşıyor ve yaklaşık 1 milyon 520 bin kişi hayatını kaybediyor. Besin zehirlenmelerinden en fazla etkilenen grup 5 yaş altı çocuklar oluyor. Öyle ki yaklaşık her 3 besin zehirlenmesinden 1’i bu yaş grubunda görülüyor.
Acıbadem Maslak Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Yusuf Emre Uzun, besin zehirlenmesinin özellikle yaz aylarında daha sık görüldüğüne dikkat çekerek, “Besin zehirlenmesi, bakteri, virüs, parazit veya bu mikroorganizmaların ürettiği toksinlerle kirlenmiş yiyecek ve içeceklerin tüketilmesi sonucu gelişmektedir. Yaz mevsiminde hava sıcaklıklarının artmasıyla birlikte mikroorganizmaların hızla çoğalması, gıdaların uygun koşullarda saklanmaması, kirli su ve buz tüketimi, bu artışın başlıca nedenleri arasında yer almaktadır” diyor. Dr. Uzun, besin zehirlenmesine karşı alınması gereken 12 önlemi anlattı.
1. ELLERİNİZİ SIK SIK EN AZ 20 SANİYE YIKAYIN
Besin zehirlenmesinin önemli bir bölümü kirli eller aracılığıyla bulaşan mikroorganizmalar sebebiyle gelişiyor. El hijyeni enfeksiyon zincirini kırmanın en etkili yollarından birini oluştururken; yemek hazırlamadan önce, çiğ et veya tavukla temas ettikten sonra ve tuvalet kullanımının ardından ellerin en az 20 saniye sabunla yıkanması gerekiyor.
2. ÇİĞ VE PİŞMİŞ GIDALARI BİRBİRİNDEN AYIRIN
Mikroplar bir besinden diğerine kolaylıkla geçerek çapraz bulaşmaya yol açabiliyor. Evde görülen besin zehirlenmelerinin en sık sebepleri arasında yer alan bu durumu önlemek için, özellikle çiğ et, tavuk ve balık ürünlerinde farklı kesme tahtaları ile mutfak ekipmanları kullanılmalıdır.
3. ET, TAVUK VE BALIĞI İYİ PİŞİRİN
Güvenli sıcaklıklarda pişirilen gıdalar enfeksiyon riskini önemli ölçüde azaltırken, yetersiz pişirme zararlı mikroorganizmaların canlı kalmasına neden olabiliyor. Özellikle tavuk eti ve kıyma gibi ürünlerin iç kısmının tamamen pişmiş olmasına özen gösterilmelidir.
4. PİŞMİŞ YEMEKLERİ ODA SICAKLIĞINDA BEKLETMEYİN
Yaz aylarında sıcaklıkların artmasıyla birlikte bakteriler çok daha hızlı çoğalıyor ve uzun süre bekletilen yemekler ciddi risk oluşturuyor. Pişirilen yemekleri iki saatten uzun süre oda sıcaklığında bırakmamak, mümkünse bir saat içinde buzdolabına kaldırmak gerekiyor.
5. SOĞUK ZİNCİRİ KORUYUN
Uzun süre sıcak ortamda kalan ürünlerde bakteriler hızla çoğalabildiği için et, süt ürünleri ve deniz ürünleri gibi kolay bozulan gıdalar alışverişten sonra en kısa sürede buzdolabına yerleştirilmelidir.
6. MEYVE VE SEBZELERİ İYİCE YIKAYIN
Toprak, sulama suyu veya taşıma sırasında bulaşan mikroorganizmalar çiğ tüketilen ürünlerde enfeksiyona yol açabiliyor. Bu nedenle meyve ve sebzeler bol akan suyun altında dikkatlice yıkanmalı, özellikle salata malzemelerinin temizliğine özen gösterilmelidir.
7. SON KULLANMA TARİHLERİNİ MUTLAKA KONTROL EDİN
Son kullanma tarihi geçmiş ürünlerin tüketilmesi enfeksiyon riskini artırırken; ambalajı şişmiş, kapağı açılmış veya görünümünde değişiklik olan ürünlerden kaçınılması ve uygun saklama koşullarında muhafaza edilmesi büyük önem taşıyor.
8. AÇIKTA SATILAN YİYECEKLERE DİKKAT EDİN
Sokakta veya açık alanlarda uzun süre bekletilen yiyecekler sıcak hava nedeniyle kolayca bozulabiliyor. Özellikle sütlü tatlılar, et ürünleri ve deniz ürünlerinde risk daha yüksek olduğundan güvenilir işletmelerden alışveriş yapılması gerekiyor.
9. İÇECEĞİNİZE BUZ EKLETMEYİN
Kirli su besin zehirlenmesinin önemli nedenleri arasında yer alırken, buzlar temiz gibi görünse de üretildiği suyun kirli olması durumunda aynı riski taşıyor. Özellikle tatil bölgelerinde buzlu içeceklere çok dikkat edilmeli ve içecekler mümkünse buz olmadan tüketilmelidir.
10. DONDURULMUŞ GIDALARI DOĞRU ŞEKİLDE ÇÖZDÜRÜN
Dondurulmuş ürünlerin oda sıcaklığında bekletilerek çözdürülmesi bakterilerin hızla çoğalmasına neden olabiliyor. Bu nedenle çözdürme işleminin buzdolabında veya mikrodalgada yapılması alışkanlık haline getirilmelidir.
11. GÜVENİLİR SU TÜKETİN
Kirli sular birçok enfeksiyon etkenini taşıyabildiğinden içme suyunun güvenilir kaynaklardan temin edilmesi çok önemlidir. Şüpheli durumlarda şişelenmiş veya uygun şekilde arıtılmış su kullanılmaya özen gösterilmelidir.
12. TAZELİĞİNDEN EMİN DEĞİLSENİZ TÜKETMEYİN
Midye, istiridye ve bazı deniz ürünleri uygun koşullarda saklanmadığında ciddi zehirlenmelere yol açabiliyor. Özellikle yaz aylarında tazeliğinden emin olunmayan deniz ürünlerini tüketmekten kesinlikle kaçınılmalıdır.
