Sürekli yorgunluk, unutkanlık ya da dikkat dağınıklığı çoğu zaman yoğun yaşam temposuna veya yaşlanmaya bağlanıyor. Ancak Yozgat Bozok Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. Gamze Yalçınkaya Çolak, bu belirtilerin altında B12 vitamini eksikliğinin yatabileceğine dikkat çekti. TÜRKİNFORM'a değerlendirmelerde bulunan Çolak, son yıllarda yapılan araştırmaların B12 vitamininin yalnızca kırmızı kan hücrelerinin üretiminde değil, hücrelerin enerji üretim mekanizmalarında da önemli rol oynadığını ortaya koyduğunu ifade etti.
B12 VİTAMİNİ YAKLAŞIK BİR ASIRDIR ARAŞTIRILIYOR
B12 vitamininin sağlık üzerindeki etkilerinin uzun yıllardır bilim dünyasının gündeminde olduğunu belirten Çolak, "1920'li yıllarda yapılan çalışmalar, karaciğer ağırlıklı beslenmenin pernisiyöz anemi tedavisinde etkili olduğunu ortaya koymuş, daha sonra bu etkinin B12 vitamininden kaynaklandığı anlaşılmıştır. Böylece B12'nin kırmızı kan hücrelerinin oluşumundaki kritik rolü ortaya çıkmıştır" dedi.
B12 EKSİKLİĞİ KİMLERDE DAHA SIK GÖRÜLÜYOR?
Dr. Çolak, B12 eksikliğinin toplumda yaygın görülen bir sağlık sorunu olmaya devam ettiğini belirterek özellikle bazı grupların daha yüksek risk altında bulunduğunu söyledi.
"B12 vitamini doğal olarak daha çok hayvansal kaynaklı besinlerde bulunur. Et, balık, yumurta ve süt ürünleri önemli kaynaklar arasındadır. Bu nedenle vegan ve vejetaryen bireylerde eksiklik riski daha yüksektir" diyen Çolak, ileri yaşlarda ise emilim sorunlarının ön plana çıktığını ifade etti.
Çolak, risk grubunda yer alan kişileri şöyle sıraladı:
- İleri yaş grubundaki bireyler
- Vegan ve vejetaryenler
- Mide ve bağırsak emilim bozukluğu yaşayanlar
- Diyabet ve reflü ilaçlarını uzun süre kullananlar
- Kilo verme ameliyatı geçiren kişiler
BELİRTİLER ÇOĞU ZAMAN YAŞLILIĞA BAĞLANIYOR
B12 eksikliğinin belirtilerinin genellikle yavaş ortaya çıktığını belirten Çolak, bu nedenle birçok kişinin yaşadığı sorunları doğal yaşlanma sürecinin bir parçası olarak değerlendirdiğini söyledi.
"Uzun süre devam eden halsizlik, çabuk yorulma, nefes darlığı, el ve ayaklarda uyuşma, denge kaybı, unutkanlık ve dikkat dağınıklığı B12 eksikliğinin önemli belirtileri arasında yer alır. Halk arasında 'beyin sisi' olarak adlandırılan odaklanma güçlüğü de görülebilir" ifadelerini kullandı.
YORGUNLUĞUN ARKASINDA SADECE KANSIZLIK YOK
Dr. Çolak, B12 eksikliğine bağlı yorgunluğun uzun yıllardır kansızlıkla ilişkilendirildiğini ancak yeni araştırmaların farklı mekanizmaları da ortaya koyduğunu belirtti.
"B12 vitamini eksikliğinde kemik iliği sağlıklı kırmızı kan hücreleri üretmekte zorlanır ve dokulara taşınan oksijen miktarı azalabilir. Ancak son çalışmalar, B12'nin hücrelerin enerji santrali olarak bilinen mitokondrilerin çalışmasında da önemli görevler üstlendiğini göstermektedir" dedi.
YENİ ARAŞTIRMALAR ENERJİ ÜRETİMİNE DİKKAT ÇEKİYOR
Son dönemde yayımlanan bilimsel çalışmaların B12 vitamininin hücresel enerji üretimindeki rolünü daha net ortaya koyduğunu belirten Çolak, düşük B12 seviyelerinin enerji üretim süreçlerini olumsuz etkileyebileceğine işaret etti.
Çolak, "Araştırmalar, düşük B12 seviyelerinin kas hücrelerinde enerji üretimini azaltabileceğini gösteriyor. Bu durum, bazı kişilerin kansızlık gelişmeden önce bile kendilerini sürekli yorgun hissetmelerini açıklayabilir" değerlendirmesinde bulundu.
B12 İĞNELERİ HERKES İÇİN GEREKLİ DEĞİL
Son yıllarda enerji artırıcı yöntem olarak sıkça gündeme gelen B12 enjeksiyonlarına da değinen Çolak, bu uygulamaların yalnızca eksikliği tespit edilen kişilerde fayda sağlayabileceğini söyledi.
"B12 eksikliği bulunan bireylerde hekim önerisiyle uygulanan tedaviler oldukça etkili olabilir. Ancak B12 düzeyleri normal olan kişilerde enjeksiyonların enerji artışı, kilo kaybı ya da performans yükselmesi sağladığına dair güçlü bilimsel kanıtlar bulunmamaktadır" dedi.
UZUN SÜREN YORGUNLUK İHMAL EDİLMEMELİ
Yozgat Bozok Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. Gamze Yalçınkaya Çolak, özellikle ileri yaşlarda ortaya çıkan ve uzun süre devam eden yorgunluk, unutkanlık ve denge problemlerinin mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini belirterek, "B12 vitamini vücudun çok küçük miktarlarda ihtiyaç duyduğu ancak eksikliğinde ciddi sonuçlar doğurabilen önemli bir vitamindir. Bu nedenle belirtiler göz ardı edilmemeli ve gerekli durumlarda sağlık kuruluşlarına başvurulmalıdır" diye konuştu.
