Yaz lastiğinin hamuru 7 derecenin altında sertleşmeye başlıyor. Sertleşen hamur ıslak ve soğuk zeminde tutunmayı düşürüyor.
Sürücüler için asıl ölçüt bu eşik. Berkant Dere, binek araçta kış lastiğine geçiş kararının hava sıcaklığı düzenli olarak 7 derecenin altına indiğinde verilmesi gerektiğini söylüyor.
Ticari araçlarda ise karar sürücüye bırakılmıyor. Şehirler arası yolcu ve eşya taşımacılığında kış lastiği kullanımı 15 Kasım ile 15 Nisan arasında zorunlu.
Turkinform'a özel konuşan lastikçi Berkant Dere göre zorunluluğun başlamasına 66 gün kala konuyla ilgili açıklamalarda bulundu. Dönem 151 günü kapsıyor ve uygulamanın eski versiyonundan 30 gün daha uzun. Zorunluluk daha önce 4 ay olarak uygulanıyordu, eski takvim 1 Aralık ile 1 Nisan arasını kapsıyordu.
4 MEVSİM LASTİKTE NEYE BAKILMALI?
Dört mevsim lastik iki koşulu birden karşılamaya çalıştığı için ikisinde de tavan performans vermiyor.
Dere bunu bir eksiklik olarak tanımlıyor ve kullanıcının beklentisini buna göre kurmasını öneriyor. Ağır kış şartlarının sürekli yaşanmadığı bölgelerde iyi bir dört mevsim lastiğin birçok sürücü için yeterli olabileceğini belirtiyor.
Tercih dört mevsimden yana olacaksa bakılacak bir işaret var. Üç tepecikli kar taneciği simgesi, lastiğin kar performansının daha iyi olduğunu gösteriyor.
LASTİK SEÇİMİNDE ÜÇ KURAL ÖNEMLİ
Lastik seçiminde ilk kural araç üreticisinin önerdiği ebadın dışına çıkmamak.
Ebat tek başına yeterli bilgi değil. Dere, ebadın yanındaki yük endeksi ile hız endeksinin de okunması gerektiğini söylüyor. Yük endeksinin araç üreticisinin istediği değerin altına düşmemesi şart.
Etiket üç bilgi taşıyor. Yakıt verimliliğini gösteren yuvarlanma direnci, ıslak zemindeki tutunma ve dış yuvarlanma sesi. Yakıt ve ıslak zemin performansı A harfinden E harfine doğru sınıflandırılıyor.
Dere en düşük yakıt tüketimine odaklanmanın bir götürüsü olduğunu hatırlatıyor. Lastiğin fren, direksiyon ve yol tutuş performansının parçası olduğunu, ıslak zemin notunun göz ardı edilmemesi gerektiğini anlatıyor.
Etiketteki DOT kodu üretim tarihini veriyor. Son dört rakamın ilk ikisi üretim haftası, son ikisi üretim yılı. Dere tarihin tek başına kalite göstergesi sayılmaması gerektiğini, lastiğin nasıl saklandığının en az tarih kadar önemli olduğunu söylüyor.
YAKITI ASIL ETKİLEYEN HAVA BASINCI
Yakıt tüketiminde temel kavram yuvarlanma direnci. Direnç düştükçe araç lastiği döndürmek için daha az enerji harcıyor.
Avrupa Birliği lastik etiketinde yakıt verimliliği doğrudan bu değer üzerinden sınıflandırılıyor. Dere'nin aktardığı Avrupa Komisyonu verisine göre yüksek dirençli lastikten düşük dirençli lastiğe geçiş, binek araçların ortalama enerji tüketiminde yaklaşık yüzde 2 avantaj sağlayabiliyor. Tek depoda fark görünmüyor, fark lastiğin tüm kullanım ömrüne yayıldığında ortaya çıkıyor.
Verimli lastik tek başına yetmiyor. Dere, basıncın araç üreticisinin verdiği değere göre ayarlanmasının bütün bu avantajın önkoşulu olduğunu söylüyor. Düşük basınç lastiğin deformasyonunu ve yuvarlanma direncini artırıyor, bu da yakıt tüketimini, ısı oluşumunu ve aşınmayı birlikte yukarı çekiyor.
Dere'nin verdiği örneğe göre yaklaşık 0,3 barlık düşük basınç, bazı koşullarda yakıt tüketimini yaklaşık yüzde 1,5 artırabiliyor. Ölçüm lastikler soğukken yapılmalı.
TAKIM FİYATI 15 BİN LİRADAN BAŞLIYOR
Fiyatlar bu sezon geçen döneme göre bir miktar yukarıda.
Dere fiyatın yalnızca kauçuk maliyetinden oluşmadığını belirtiyor. Hammadde, enerji, lojistik, döviz hareketleri ve jeopolitik gelişmelerin tedarik maliyetinin tamamını etkilediğini anlatıyor.
Tek bir takım fiyatı vermek de mümkün değil. Dere 15 inçlik binek lastiğiyle 18 ve 19 inçlik arazi aracı lastiğinin aynı ölçekte değerlendirilemeyeceğini söylüyor.
Piyasada en çok kullanılan ebat olan 205/55 R16 üzerinden tablo şöyle.
- Kış lastiğinde 4 lastiklik takım kabaca 15 bin ile 22 bin lira arasından başlıyor
- Premium ürün, yüksek hız endeksi ya da daha büyük ebatta 25 ile 30 bin liranın üzerine çıkmak kolay
Ucuz ve pahalı tartışmasına Dere'nin yaklaşımı farklı. Ucuz lastiğin kullanıcının hatalarını örtmediğini, yüksek performanslı lastiğin ise daha geniş bir güvenlik marjı bıraksa da yanlış basıncı ve aşırı hızı telafi etmediğini söylüyor. Satın alma maliyetine fren performansı, ıslak zemin tutuşu, aşınma ömrü ve yakıt etkisinin de eklenmesi gerektiğini belirtiyor. Binek araç lastiğinde 40 ile 50 bin kilometre makul bir ortalama, ancak kesin bir ömür bulunmuyor.
DİŞ DERİNLİĞİNDE ARAÇ TİPİ AYRIMI
Diş derinliğinin yasal sınırı araç türüne göre değişiyor.
Kış Lastiği Kullanma Zorunluluğu ile İlgili Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ kamyon, çekici, tanker ve otobüslerde kış lastiği diş derinliğini en az 4 milimetre olarak belirliyor. Kamyonet, minibüs ve otomobil türü araçlarda sınır 1,6 milimetre.
Üretim yaşı konusunda Dere kesin kural bulunmadığını açıkladı. Aktif kullanılan ve 4 yaşın üzerine çıkan lastiğe daha dikkatli bakılması gerektiğini düşünüyor, ancak 4 yaşına gelen lastiğin otomatik olarak kullanılamaz sayılmasının teknik bir dayanağı olmadığını söylüyor. Rafta 2 ya da 3 yıl beklemiş sıfır lastiğin de kuru ortamda, güneşten ve ozon kaynaklarından uzak saklanmışsa güvenilir satıcıdan alınabileceğini belirtiyor. Üreticilerin genel yaklaşımı, üretim tarihinden itibaren 10 yılı geçen lastiklerin dişi iyi görünse bile değiştirilmesi yönünde.
Hasar ve tamir konusunda Dere net konuştu.
Lastiğe çivi girdiğinde fitil basıp yola devam etme mantığının doğru olmadığını, hasarın yerinin ve lastiğin içten zarar görüp görmediğinin kontrol edilmesi gerektiğini söyledi. Sırt bölgesindeki küçük delinme uygun şartlarda profesyonel olarak tamir edilebiliyor. Yanak ve omuz bölgesindeki yapısal hasarlar ise farklı. Yanakta kesik, balon ya da karkas hasarı varsa tamir yerine değişim gerekiyor.
Kısacası lastikçiler, lastikte yalnızca fiyata ya da dişe bakılmaması, basınç, yaş, diş derinliği, hasar, doğru tamir ve kullanım şartlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini açıkladı.
