Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk’ün doğum yılına ilişkin tartışma, Şişli’deki Atatürk Müzesi’nde bulunan tarihî bir belgeyle yeniden gündeme geldi. Bugüne kadar ders kitaplarında, resmî kayıtlarda ve kamuoyunda Atatürk’ün doğum yılı 1881 olarak kabul edilirken, 1922 yılında Ankara Nüfus Müdürlüğü tarafından düzenlenen nüfus cüzdanı bu bilginin doğru olmadığını gösteriyor.
TARİHİ BELGELER NE SÖYLÜYOR?
Mustafa Kemal’in Türkiye Büyük Millet Meclisi Reisi ve Başkomutan olduğu dönemde, 1 Ekim 1922’de düzenlenen nüfus cüzdanında doğum tarihi “Hicrî 1296” olarak yer alıyor. Hicrî 1296 yılı, miladi takvime göre 26 Aralık 1878 ile 15 Aralık 1879 tarihleri arasını kapsıyor. Bu belge, bugün Şişli Atatürk Müzesi’nde muhafaza ediliyor ve resmî nitelik taşıyor.
Tarihçi Necdet Sakaoğlu, son kitabında bu belgenin ayrıntılarını ele alarak, Atatürk’ün doğum tarihine dair farklı kaynakları karşılaştırıyor. Sakaoğlu’na göre, 1930’lu yıllara kadar basılan bazı kitaplarda ve pullarda Atatürk’ün doğum yılı 1880 olarak da yer aldı. 1881 tarihi ise ilk kez 1934’te, Soyadı Kanunu’nun ardından düzenlenen yeni nüfus cüzdanında kayda geçti.
ZÜBEYDE HANIM’IN ANLATIMI VE ERBAİN SOĞUKLARI
Atatürk’ün annesi Zübeyde Hanım’ın anlatımı da bu tarihi destekliyor. Zübeyde Hanım, Mustafa’yı “Erbain soğuklarında, 23 Aralık’ta” dünyaya getirdiğini ifade ediyor. Osmanlı döneminde kullanılan Rumi takvime göre 23 Aralık tarihi, miladi takvimde 4 Ocak 1879’a karşılık geliyor. Bu veri, Hicrî 1296 kaydıyla birlikte değerlendirildiğinde, Atatürk’ün kesin doğum tarihinin 4 Ocak 1879 olduğu sonucuna ulaşılıyor.
ATATÜRK DOĞUM GÜNÜNÜ NEDEN ÖNEMSEMEDİ?
Kaynaklara göre Mustafa Kemal Atatürk, doğum tarihi ve doğum günü konusunu hiçbir zaman gündem yapmadı. Yoğun devlet işleri ve kişisel tutumu nedeniyle, kendisi için özel kutlamalar yapılmasını istemedi. Bazı anılarda, doğum günü sorulduğunda “Benim için 19 Mayıs’ta doğmuştur deyiniz” dediği aktarılıyor. Bu nedenle 19 Mayıs 1919, Atatürk tarafından sembolik bir “doğum günü” olarak kabul edildi.
1881 TARİHİ NASIL YERLEŞTİ?
1934’te Soyadı Kanunu’nun ardından Atatürk soyadını alan Mustafa Kemal için yeni harflerle bir nüfus cüzdanı düzenlendi. Bu belgede doğum yılı ilk kez 1881 olarak yazıldı ve zamanla bu tarih resmî ve yaygın kabul gördü. Nutuk’un 1934 tarihli ilk Latin harfli baskısında da doğum yılı 1880 olarak çevrildi. Bu durum, yıllar içinde farklı tarihlerin kullanılmasına yol açtı.
Atatürk’ün ölümünden sonra geçen uzun yıllara rağmen, tarihî belgeler ışığında yapılan bu düzeltme, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusunun yaşamöyküsünün doğru bilgilerle aktarılması açısından önem taşıyor. Resmî belgeler, tanıklıklar ve tarihsel karşılaştırmalar, Mustafa Kemal Atatürk’ün gerçek doğum tarihinin 4 Ocak 1879 olduğunu ortaya koyuyor.
