TBMM Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu'nda kabul edilen Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, yükseköğretim sisteminde kapsamlı değişiklikler içeriyor. Düzenlemenin en dikkat çeken başlığını ise uzun süredir beklenen öğrenci affı oluşturuyor. Teklif yasalaşması halinde, belirli şartları taşıyan öğrenciler 2026-2027 eğitim-öğretim yılında üniversitelerine yeniden dönebilecek. Bunun yanı sıra öğretim üyelerinin çalışma koşullarından disiplin süreçlerine, tez yazdıranlara uygulanacak cezalardan vakıf üniversitelerine kadar birçok alanda yeni kurallar getiriliyor.
ÖĞRENCİ AFFINDAN KİMLER YARARLANABİLECEK?
Kanun teklifine göre hazırlık sınıfı dahil olmak üzere önlisans, lisans tamamlama, lisans ve lisansüstü programlarda eğitim görürken çeşitli nedenlerle üniversiteyle ilişiği kesilen öğrenciler yeniden kayıt yaptırabilecek.
Düzenleme yalnızca ilişiği kesilenleri değil, üniversiteyi kazandığı halde kayıt yaptırmayan adayları da kapsıyor. Ancak bu haktan daha önce çıkarılan öğrenci affından yararlanmamış olmak şartı aranıyor. Başvuru yapan öğrenciler, 2026-2027 eğitim-öğretim yılında eğitimlerine kaldıkları yerden devam edebilecek. Başvurular ise kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren 4 ay içinde yapılacak.
KİMLER AF KAPSAMI DIŞINDA KALACAK?
Teklifte öğrenci affının kapsamı ayrıntılı şekilde belirlendi.
Buna göre;
- Terör suçlarından hüküm giyenler,
- Kasten öldürme suçundan mahkum olanlar,
- İşkence ve eziyet suçlarından hükümlüler,
- Cinsel saldırı ve çocukların cinsel istismarı suçlarından mahkum olanlar,
- Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan hüküm giyenler,
- Sahte belge nedeniyle kaydı iptal edilenler,
- Kayıt sırasında sahte belge verenler,
- Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamındaki bazı suçlardan ilişiği kesilenler,
- Milli Güvenlik Kurulu tarafından devletin milli güvenliğine tehdit oluşturduğu belirtilen yapı, oluşum veya gruplarla bağlantısı nedeniyle üniversiteden ilişiği kesilenler, öğrenci affından yararlanamayacak.
ASKERİ EĞİTİM KURUMLARI DÜZENLEME DIŞINDA BIRAKILDI
Komisyonda kabul edilen önergeyle öğrenci affının kapsamı daraltıldı.
Buna göre;
- Polis Akademisi,
- Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi,
- Milli Savunma Üniversitesi,
- Harp okulları,
- Astsubay meslek yüksekokulları,
- Askeri enstitüler
ile bu kurumlar adına başka üniversitelerde eğitim görürken ilişiği kesilen öğrenciler af düzenlemesinden yararlanamayacak.
AZAMİ SÜREYİ DOLDURAN ÖĞRENCİLERE YENİ HAKLAR
Teklif yalnızca öğrenci affını değil, azami öğrenim süresini dolduran öğrenciler için de yeni düzenlemeler içeriyor.
Buna göre mezuniyet aşamasındaki son sınıf öğrencilerine başarısız oldukları veya alamadıkları teorik ve uygulamalı dersler için iki ek sınav ya da tekrar hakkı verilecek.
Uygulamalı eğitim veya intörnlük eğitimini tamamlayamayan öğrencilere de eksiklerini tamamlama imkanı tanınacak. Ancak ara sınıfta bulunan öğrenciler bu ek sınav hakkından yararlanamayacak.
TEZ YAZDIRANLARA VE YAZANLARA AĞIR YAPTIRIM
Kanun teklifindeki en dikkat çeken düzenlemelerden biri de akademik etik ihlallerine yönelik oldu.
Buna göre tez, makale, kitap veya proje gibi akademik çalışmaları ücretli ya da ücretsiz şekilde başkasına yaptırarak diploma veya akademik unvan alanların öğretim mesleğiyle ilişiği kesilecek ve bu yolla elde edilen akademik derece ile unvanlar geri alınacak.
Bu çalışmaları hazırlayan, aracılık eden veya ticaretini yapan kişiler hakkında ise 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası uygulanacak. Bu işi meslek haline getirenler için ceza 20 bin güne kadar çıkabilecek.
ÖĞRETİM ELEMANLARINA GÜVENLİK SORUŞTURMASI GELİYOR
Teklif kapsamında Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nda da değişiklik yapılıyor.
Yeni düzenlemeyle birlikte yükseköğretim kurumlarında görev yapacak öğretim elemanları da güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulacak.
VAKIF ÜNİVERSİTELERİNE YENİ YAPTIRIMLAR
Kanun teklifiyle vakıf üniversitelerine uygulanabilecek idari yaptırımlar da yeniden düzenleniyor.
Buna göre ihlalin ağırlığına göre;
- Uyarı verilmesi,
- Düzeltme istenmesi,
- Yeni bölüm açılmasının askıya alınması,
- Öğrenci kontenjanlarının sınırlandırılması,
- Öğrenci alımının durdurulması,
- Faaliyet izninin geçici olarak durdurulması,
- Faaliyet izninin tamamen kaldırılması
gibi yaptırımlar uygulanabilecek.
Mali yapısı eğitim faaliyetlerini sürdüremeyecek seviyeye gelen vakıf üniversiteleri ise garantör üniversiteye veya aynı ildeki bir devlet üniversitesine devredilebilecek.
48 ÜNİVERSİTEYE YENİ AKADEMİK KADRO
Teklifte yükseköğretim kurumlarının akademik personel ihtiyacını karşılamak amacıyla da önemli bir düzenleme yer aldı.
Buna göre Türkiye genelinde 48 üniversiteye profesör, doçent, doktor öğretim üyesi ve araştırma görevlisi kadroları ihdas edilecek. Düzenlemenin özellikle tıpta uzmanlık eğitimi nedeniyle oluşan akademik personel ihtiyacını karşılaması hedefleniyor.
