Makattan kanama, geçmeyen kabızlık ve açıklanamayan halsizlik, kalın bağırsak kanserinin gözden kaçabilen belirtileri arasında yer alıyor. Türkinform muhabiri Almila Kerküklü'ye özel açıklamalarda bulunan Genel Cerrahi Uzmanı Doç. Dr. Mustafa Atabey, özellikle hemoroid sanılarak önemsenmeyen kanamaların tanıyı geciktirebileceğini vurguladı. Atabey, gençler de dahil olmak üzere bu belirtileri yaşayan kişilerin muayeneyi ertelememesi gerektiğine dikkat çekti.
“BASURDUR” DEYİP GEÇMEK TANIYI GECİKTİREBİLİR!
Kalın bağırsak kanserinde erken tanının önündeki önemli sorunlardan biri, belirtilerin farklı hastalıklarla karıştırılması. Özellikle makattan kanama yaşayan kişiler, daha önce hemoroid tanısı almışlarsa aynı şikâyetin yeniden ortaya çıkmasını önemsemeyebiliyor. Ağrının bulunmaması veya kanamanın kısa sürede durması da doktora başvurmayı erteleyen nedenler arasında.
Genel Cerrahi Uzmanı Doç. Dr. Mustafa Atabey, hemoroid ile kalın bağırsağın son bölümü olan rektumdaki tümörlerin benzer şekilde kanamaya neden olabileceğini hatırlattı. Üstelik daha önce hemoroid tanısı konulmuş olması, bağırsakta başka bir hastalığın bulunmadığını göstermiyor.
“Kanın parlak kırmızı olması, miktarının az olması ya da yalnızca ara sıra görülmesi, kaynağını ayırt etmemize yetmez.”
Bu nedenle ilk kez ortaya çıkan, tekrarlayan veya tedaviye rağmen devam eden makattan kanamanın nedeninin araştırılması gerekiyor. Kanamanın hemoroid ya da makat çatlağı gibi iyi huylu bir nedenden kaynaklanması mümkün olsa da kesin değerlendirme için muayene önem taşıyor.
TUVALET ALIŞKANLIĞINIZ DEĞİŞTİYSE DİKKAT!
Kalın bağırsak kanserinin gözden kaçabilen belirtileri yalnızca kanamayla sınırlı değil. Kişinin yıllardır devam eden tuvalet düzeninde ortaya çıkan belirgin ve kalıcı değişiklikler de önemli bir işaret olabiliyor. Yeni başlayan kabızlık, tekrarlayan ishal veya tuvaletten sonra bağırsakların tam boşalmadığı hissi, üzerinde durulması gereken şikayetler arasında.
Atabey'e göre burada belirleyici olan, kişinin kendi normal düzeninden ne kadar uzaklaştığı. Örneğin her sabah sorunsuz şekilde tuvalete çıkan birinin haftalardır kabızlık yaşaması ya da tuvaletten kısa süre sonra yeniden gitme ihtiyacı hissetmesi, muayene sırasında mutlaka paylaşılması gereken ayrıntılar.
Özellikle bağırsak alışkanlıklarındaki değişime dışkıda kan, geçmeyen karın ağrısı veya diyet yapılmadığı hâlde kilo kaybı eşlik ediyorsa değerlendirmeyi ertelememek gerekiyor. Her kabızlık veya ishal kanser belirtisi olmasa da uzun süren ve kişinin alışılmış düzeninden farklılaşan şikâyetler tıbbi incelemeyi gerektirebiliyor.
SÜREKLİ YORGUN HİSSETMENİZİN NEDENİ BAĞIRSAKLARINIZ OLABİLİR
Kalın bağırsakta meydana gelen bazı kanamalar, dışkıda gözle görülebilecek kadar belirgin olmayabiliyor. Uzun süre devam eden küçük miktardaki kan kaybı ise zamanla demir eksikliğine bağlı kansızlığa yol açabiliyor. Bu durumda kişinin ilk şikâyeti makattan kanama değil, çabuk yorulma, enerji kaybı ve günlük işlerini yapmakta zorlanma olabiliyor.
Özellikle daha önce rahatlıkla çıktığı merdivenlerde nefes nefese kalan veya alışılmadık ölçüde halsizlik yaşayan kişilerde kan değerlerinin incelenmesi önem kazanıyor. Doç. Dr. Mustafa Atabey, yetişkin erkeklerde ve menopoz sonrası kadınlarda saptanan demir eksikliği anemisinin nedeninin mutlaka araştırılması gerektiğine dikkat çekti.
Demir tedavisiyle kan değerlerinin yükselmesi ve kişinin kendisini daha iyi hissetmesi, altta yatan sorunun tamamen çözüldüğünü göstermiyor. Demir kaybının nedeni henüz bilinmiyorsa sindirim sisteminden kaynaklanan gizli kanama olasılığı da değerlendirmeye alınmalı.
GENÇ YAŞTA DA GÖRÜLEBİLİYOR! ARAŞTIRMA DİKKAT ÇEKTİ
Kalın bağırsak kanserinin yalnızca ileri yaşlarda görüldüğünü düşünmek, özellikle genç hastaların belirtileri önemsememesine yol açabiliyor. Oysa makattan kanama veya bağırsak düzeninde kalıcı değişiklik yaşayan bir kişinin muayene için tarama yaşını beklemesi gerekmiyor.
Doç. Dr. Mustafa Atabey'in dikkat çektiği 2024 yılında JAMA Network Open dergisinde yayımlanan kapsamlı araştırma, genç yaşta kalın bağırsak kanseri tanısı alan hastalarda belirtilerin önemini ortaya koydu. Araştırmaya göre 50 yaşından önce tanı alan hastaların yaklaşık yüzde 45'inde makattan kanama görülürken, ilk belirtiler ile tanı arasında dört ila altı aylık sürelerin yaşanması yaygın bir durumdu.
“Tarama yaşı, şikâyeti olmayan kişiler için belirlenir. Dışkısında kan gören veya bağırsak düzeninde kalıcı bir değişiklik yaşayan kişinin muayene olmak için belli bir yaşı beklemesi gerekmez.”
Bu bulgular, özellikle gençlerde ortaya çıkan kanama ve uzun süren bağırsak şikâyetlerinin de ciddiyetle ele alınması gerektiğini gösteriyor. Yaşın genç olması, kalın bağırsak kanseri ihtimalini tek başına ortadan kaldırmıyor.
KANAMA DURSA BİLE DOKTORA SÖYLEYİN!
Makattan kanama yaşayan kişilerin dikkat etmesi gereken en önemli noktalardan biri, şikâyetlerini ayrıntılı biçimde hekimle paylaşmak. Kanamanın ne zaman başladığı, kaç kez tekrar ettiği ve son dönemde bağırsak alışkanlıklarında değişiklik yaşanıp yaşanmadığı, tanı sürecinde yol gösterici bilgiler arasında.
Doç. Dr. Mustafa Atabey, her makattan kanamanın kanser anlamına gelmediğinin altını çizdi. Pek çok hastada hemoroid veya makat çatlağı gibi iyi huylu nedenlerle karşılaşılırken, muayene bulgularına göre kan tahlili ya da kolonoskopi gibi ileri incelemelere ihtiyaç duyulabiliyor.
Özellikle yoğun, durmayan veya büyük pıhtıların eşlik ettiği kanamalarda acil sağlık hizmetine başvurulması gerekiyor. Kanamanın kendiliğinden durması ise geçmişte yaşanan şikâyetin göz ardı edilmesi için yeterli bir neden değil.
“Kanama durmuş olsa bile, muayenede mutlaka ‘Böyle bir kanamam oldu’ deyin. Bazen araştırmaya başlamamızı sağlayan en önemli bilgi bu kadar basit bir cümledir.”
Atabey'in uyarılarının merkezinde, günlük yaşamda kolayca başka nedenlere bağlanan belirtilerin zamanında değerlendirilmesi bulunuyor. Makattan kanama, kalıcı bağırsak alışkanlığı değişiklikleri ve açıklanamayan demir eksikliği, her zaman kanserden kaynaklanmasa da nedenleri araştırılması gereken önemli sağlık sorunları arasında yer alıyor.
