Kazakistan'ın Altyn Dala bozkırlarında yürütülen uluslararası doğaya yeniden kazandırma programı önemli bir aşamaya ulaştı. Uzun yıllar bölgedeki doğal yaşam alanlarından kaybolan Przewalski yaban atları, Kazak bozkırlarında yeniden yavrulamaya başladı.
Altyn Dala Devlet Doğa Rezervi'ndeki Alibi Yaban Hayvanlarını Yeniden Doğaya Kazandırma Merkezi'nde dünyaya gelen yavrular, türün Kazakistan'da kalıcı bir popülasyon oluşturabilmesi açısından umutları artırdı.
YAKLAŞIK 200 YIL SONRA İLK YAVRU
İlk erkek tay, 22 Ağustos 2026'da dünyaya geldi. Bu doğumun, yaklaşık 200 yıl sonra Orta Kazakistan'da gerçekleşen ilk Przewalski atı doğumu olduğu bildirildi.
Yavrunun annesi, 2024 yılında Berlin'den Kazakistan'a getirilen 7 yaşındaki Tessa isimli kısrak oldu. İlk kez yavrulayan Tessa'nın ve tayın sağlık durumlarının iyi olduğu, yavrunun doğumdan kısa süre sonra ayağa kalkarak annesini takip etmeye başladığı belirtildi.
Uzmanlar, doğal ortamda gerçekleşen doğumun yalnızca yeni bir yavrunun dünyaya gelmesi anlamına gelmediğini, aynı zamanda Avrupa'dan getirilen atların Kazakistan bozkırlarının iklim ve yaşam koşullarına başarılı şekilde uyum sağladığının önemli göstergelerinden biri olduğunu vurguluyor.
İKİNCİ SEVİNÇLİ HABER DE GELDİ
İlk doğumun ardından kısa süre içinde ikinci bir gelişme daha yaşandı. Umbra isimli Przewalski kısrağı da ağustos ayının son haftasında bir tay dünyaya getirdi.
Tessa ve Umbra, 2024 yılında başlatılan yeniden doğaya kazandırma programı kapsamında Kazakistan'a getirilen ilk yedi Przewalski atı arasında yer alıyordu. Her iki yavrunun da sağlık durumlarının iyi olduğu ve sürüyle birlikte yaşamlarını sürdürdüğü açıklandı.
Yeni doğan tayların gelişimleri uzman ekipler tarafından yakından takip edilirken, elde edilecek verilerin Kazakistan'da doğan ilk neslin doğal koşullara nasıl uyum sağladığının belirlenmesinde önemli rol oynayacağı ifade edildi.
2024'TE KAZAKİSTAN'A GERİ DÖNDÜLER
Przewalski atlarını tarihî yaşam alanlarına yeniden kazandırmayı amaçlayan uluslararası program 2024 yılında başladı. Avrupa'daki hayvanat bahçelerinden getirilen ilk yedi at, Altyn Dala'daki özel merkeze yerleştirildi.
Atlar doğrudan doğaya bırakılmak yerine ilk aşamada geniş uyum alanlarında tutuldu. Burada Kazakistan'ın sert iklimine, doğal besin kaynaklarına ve bozkır koşullarına alışmaları sağlandı.
Program kapsamında 2025 yılında yedi, 2026 yılında ise sekiz Przewalski atı daha Kazakistan'a getirildi. Planlamaya göre 2029 yılına kadar yaklaşık 40 Przewalski atının ülkeye getirilmesi hedefleniyor.
DOĞADA YOK OLMUŞTU
Przewalski atı, günümüzde varlığını sürdüren son gerçek yabani at türlerinden biri olarak kabul ediliyor. Tür, yaşam alanlarının daralması, avcılık ve evcil hayvanlarla yaşanan rekabet gibi nedenlerle 20'nci yüzyılda vahşi doğadan kayboldu.
Doğadaki son yabani sürünün 1969 yılında Moğolistan'da görüldüğü belirtilirken, türün tamamen yok olması hayvanat bahçelerinde sürdürülen koruma ve üretim programları sayesinde önlendi.
Yıllar içinde yürütülen uluslararası çalışmalar sonucunda Przewalski atları önce Moğolistan ve Çin'deki doğal yaşam alanlarına yeniden bırakıldı. Kazakistan ise türün tarihî yaşam alanına geri döndürüldüğü ülkeler arasına katıldı.
HEDEF KENDİ KENDİNİ SÜRDÜREBİLEN BİR POPÜLASYON
Programın temel amacı yalnızca Avrupa'dan Kazakistan'a yeni atlar getirmek değil. Uzun vadede insan müdahalesine ihtiyaç duymadan doğal ortamda üreyebilen ve varlığını sürdürebilen bir Przewalski atı popülasyonu oluşturulması hedefleniyor.
Bu nedenle Kazak bozkırlarında dünyaya gelen ilk yavrular, projenin geleceği açısından kritik bir dönüm noktası olarak görülüyor.
Przewalski atlarının bozkır ekosistemi açısından da önemli bir rol üstlenmesi bekleniyor. Büyük otçullar olarak bitki örtüsünün dengelenmesine, tohumların yayılmasına ve farklı canlı türlerinin yaşam alanlarının korunmasına katkı sağlayan yaban atlarının, otları kısa tutarak bozkır yangınlarında yanabilecek bitki miktarının azaltılmasına da yardımcı olabileceği değerlendiriliyor.
Yaklaşık iki asır sonra Kazakistan bozkırlarında yeniden doğan Przewalski tayları, bir dönem bölgeden tamamen kaybolan türün doğal yaşam alanlarına kalıcı olarak geri dönebileceğine ilişkin en güçlü işaretlerden biri olarak değerlendiriliyor.
