Trablus merkezli Devlet Yüksek Konseyi ile Bingazi merkezli Temsilciler Meclisi, uzun süredir çalışmayan “6+6 Seçim Kanunlarını Belirleme Komitesi”nin yeniden etkinleştirilmesi konusunda Türkiye’nin girişimlerini memnuniyetle karşıladı. İki taraf, seçim yasalarının tamamlanması amacıyla yapılacak görüşmelere Ankara’nın ev sahipliği yapma teklifine destek verdi.
Libya Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih ile Devlet Yüksek Konseyi Başkanı Muhammed Tekale’nin Ankara’da Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından iki Meclis ortak açıklama yayımladı. Açıklamada, Libya’daki siyasi sürecin taraflar arasındaki ilişkileri düzenleyen Libya Siyasi Anlaşması çerçevesinde ilerlemesi gerektiği vurgulanırken Trablus ve Bingazi’deki kurumların yetkilerine karşılıklı saygı gösterilmesi çağrısında bulunuldu.
TÜRKİYE’NİN EV SAHİPLİĞİNE ORTAK DESTEK
Ortak açıklamada Türkiye’nin Libya’daki siyasi tıkanıklığın aşılmasına yönelik girişimlerinden duyulan memnuniyet açık biçimde dile getirildi. Ankara’nın önümüzdeki günlerde 6+6 Komitesi üyelerini ağırlamaya hazır olması, seçim sürecinin yeniden canlandırılması açısından önemli bir adım olarak değerlendirildi.
İki Meclis, komitenin seçim yasaları üzerindeki çalışmalarını tamamlayarak nihai bir metne ulaşmasının ülkenin sandığa gidebilmesinin önünü açacağını belirtti. Açıklamada, “İki Meclis, kardeş Türkiye Cumhuriyeti’nin çabalarını ve önümüzdeki günlerde komitenin seçim yasalarına ilişkin görevlerini tamamlayıp sonuçlandırmasını sağlamak amacıyla 6+6 Komitesi’ne ev sahipliği yapmaya hazır olmasını takdirle karşılamaktadır” ifadeleri kullanıldı.
ANKARA’DA İBRAHİM KALIN İLE KRİTİK GÖRÜŞME
Libya’nın doğu ve batısındaki iki önemli siyasi kurumun başkanlarını Ankara’da bir araya getiren süreçte MİT Başkanı İbrahim Kalın’ın gerçekleştirdiği görüşme dikkat çekti. Akile Salih ve Muhammed Tekale ile yapılan temasların ardından iki tarafın ortak açıklama yayımlaması, uzun süredir devam eden anlaşmazlıkların çözümü açısından yeni bir diplomatik kanalın açıldığına işaret etti.
Ankara’nın 6+6 Komitesi görüşmelerine ev sahipliği yapmaya hazırlanması, Türkiye’nin Libya’daki farklı siyasi aktörlerle eş zamanlı temas kurabilme politikasının yeni bir aşaması olarak öne çıkıyor. Görüşmelerin başarıyla sonuçlanması halinde seçim yasalarındaki anlaşmazlıkların giderilmesi ve Libya’nın uzun süredir ertelenen siyasi geçiş sürecinin yeniden hareketlendirilmesi hedefleniyor.
HEDEF SEÇİMLER VE KURUMSAL BİRLİK
Trablus ve Bingazi’den yapılan ortak açıklamada yalnızca seçim kanunlarının hazırlanmasına değil, Libya’daki daha geniş siyasi krizin sona erdirilmesine de vurgu yapıldı. İki Meclis, ülkede seçimlerin gerçekleştirilmesi, yürütme otoritesinin birleştirilmesi ve yıllardır devam eden kurumsal bölünmenin sona erdirilmesi gerektiği konusunda ortak tutum ortaya koydu.
Libya’da doğu ve batı arasında oluşan siyasi ve idari bölünme, merkezi devlet kurumlarının işleyişinden güvenlik yapılanmasına kadar birçok alanda sorun yaratıyor. Seçimlerin gerçekleştirilememesi ise geçici olarak oluşturulan kurumların görev sürelerinin uzamasına ve siyasi meşruiyet tartışmalarının devam etmesine neden oluyor.
6+6 KOMİTESİ YENİDEN MASAYA DÖNEBİLİR
Libya Temsilciler Meclisi ile Devlet Yüksek Konseyi’nin altışar üyesinden oluşan 6+6 Komitesi, ülkeyi devlet başkanlığı ve parlamento seçimlerine götürecek hukuki çerçeveyi hazırlamak amacıyla 2023 yılında oluşturuldu. Komite birçok kez bir araya gelerek seçim yasaları üzerinde çalışmasına rağmen kritik başlıklardaki görüş ayrılıkları nedeniyle süreç sonuçlandırılamadı.
En önemli anlaşmazlıklardan biri askerlerin ve çifte vatandaşlığı bulunan kişilerin devlet başkanlığı seçiminde aday olup olamayacağı konusunda ortaya çıktı. Bu başlık yalnızca teknik bir seçim hukuku meselesi değil, Libya’daki siyasi ve askeri güç dengelerini doğrudan etkileyebilecek bir konu olduğu için tarafların uzlaşmasını zorlaştırdı.
Zaman içerisinde iki Meclis arasındaki siyasi anlaşmazlıkların derinleşmesiyle 6+6 Komitesi de fiilen işlevsiz hale geldi. Ankara’daki son temaslar, uzun süredir sonuç üretmeyen mekanizmanın yeniden çalıştırılması için yeni bir girişim başlatıldığını gösteriyor.
SEÇİM KURULU İÇİN DE YENİ ADIM
Ortak açıklamada Yüksek Ulusal Seçim Kurulunun oluşturulmasına ilişkin gelişmelere de yer verildi. Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih’in, kurulun belirlenmesine ilişkin Devlet Yüksek Konseyi Başkanı Muhammed Tekale’den bir mektup aldığı ve söz konusu belgenin değerlendirilmek üzere Temsilciler Meclisine sunulacağı bildirildi.
Seçim kuruluna ilişkin uzlaşının sağlanması, seçim yasalarının tamamlanması kadar kritik bir başlık oluşturuyor. Hukuki çerçeve üzerinde anlaşılması durumunda seçimlerin uygulanmasını sağlayacak kurumsal mekanizmanın da tarafların üzerinde mutabık kaldığı bir yapıya kavuşturulması gerekiyor.
LİBYA 12 YILDIR GENEL SEÇİM BEKLİYOR
Libya’da son genel seçimler 2014 yılında gerçekleştirildi. Ardından derinleşen siyasi bölünme ve iç savaş, ülkenin doğusunda ve batısında rakip siyasi ve askeri yapıların ortaya çıkmasına yol açarken yeni devlet başkanlığı ve parlamento seçimleri için oluşturulan girişimler sonuçsuz kaldı.
Aradan geçen 12 yılda seçimlerin gerçekleştirilememesinin temel nedenlerinden biri, tarafların seçim hukukunun kritik maddeleri üzerinde uzlaşamaması oldu. Özellikle adaylık şartları ve devlet kurumlarının yetkileri üzerindeki anlaşmazlıklar, belirlenen seçim takvimlerinin tekrar tekrar ertelenmesine neden oldu.
Ankara’da başlayan yeni süreç bu nedenle yalnızca 6+6 Komitesi’nin yeniden toplanmasından ibaret değil. Trablus ve Bingazi’deki iki siyasi kurumun Türkiye’nin arabuluculuk ve ev sahipliği rolünü ortak açıklamayla desteklemesi, Libya’daki uzun siyasi geçiş sürecinin yeniden canlandırılması açısından dikkat çekici bir gelişme olarak öne çıkıyor.
