Kademeli emeklilik başlığı sosyal medyada düzenli olarak gündeme geliyor. Her seferinde de aynı soru soruluyor. Çıktı mı? Yanıt ise çok net hayır. Kademeli emeklilik henüz yasalaşmadı. Resmi Gazete'de yayımlanmış bir düzenleme yok, yürürlüğe girmiş bir tablo da bulunmuyor.
RESMİ AÇIKLAMA DEĞİŞİKLİK YOK YÖNÜNDE
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, konuya dair açıklamasında emeklilik sisteminde bir değişiklik planlanmadığını, mevcut prim ve yıl şartlarının devam edeceğini belirtti.
TBMM'de konuyla ilgili bir kanun teklifi bulunuyor. Teklif Aralık 2024'ten bu yana Plan ve Bütçe Komisyonu'nda bekliyor ve komisyon gündemine alınmış değil.
Bir teklifin kanunlaşması için önce komisyonda görüşülmesi, ardından Genel Kurul'da kabul edilmesi ve Resmi Gazete'de yayımlanması gerekiyor. Teklif henüz ilk aşamada.
YÜRÜRLÜKTEKİ ŞARTLAR NE?
Tartışmanın odağında 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında sigortalı olanlar bulunuyor. Gruptaki SSK sigortalıları için yürürlükteki şartlar şöyle.
- Kadınlarda 58 yaş ve 7 bin prim günü
- Erkeklerde 60 yaş ve 7 bin prim günü
- Alternatif olarak 25 yıl sigortalılık süresi, 4 bin 500 prim günü ve yaş şartı
Bağ-Kur sigortalılarında ise aynı yaş şartlarıyla birlikte 9 bin prim günü isteniyor. Aradaki 2 bin günlük fark, esnaf ve çiftçi örgütlerinin uzun süredir dile getirdiği bir başlık. Bağ-Kur'da istenen gün sayısının SSK seviyesine çekilmesi talebi de gündemde, ancak o konuda da yasalaşmış bir düzenleme yok.
Prim gün sayısı, sigortalının adına ödenen günlerin toplamını ifade ediyor. Kesintili çalışma, askerlik ve doğum gibi dönemler borçlanma yoluyla bu sayıya eklenebiliyor.
1999 ÖNCESİ VE 2008 SONRASINA DİKKAT
Emeklilik şartları sigorta başlangıç tarihine göre üç ana gruba ayrılıyor.
8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olanlar EYT kapsamında değerlendiriliyor. EYT kapsamında yaş şartı aranmıyor, prim gün sayısı ve sigortalılık süresi yeterli oluyor. Gün sayısı başlangıç tarihine göre 5 bin ile 5 bin 975 arasında değişiyor.
1 Mayıs 2008'den sonra sigortalı olanlarda ise prim gün şartı 7 bin 200. Yaş şartı kademeli olarak yükseliyor ve 65'e kadar çıkıyor.
Kısmi emeklilik ayrı bir seçenek olarak duruyor. 15 yıl sigortalılık ve 3 bin 600 prim günü şartını taşıyanlar, yaş şartını doldurduklarında kısmi emeklilik hakkı elde ediyor.
Kısmi emeklilikte bağlanan aylık, tam emeklilik aylığından düşük oluyor. Prim gün sayısı az olduğu için hesaplamada kullanılan katsayı da düşük kalıyor.
DOLAŞAN TABLOLAR RESMİ DEĞİL
Sosyal medyada kademeli emekliliğe dair yaş tabloları paylaşılıyor. Tablolarda 1999 ile 2001 arası girişliler için kadınlarda 43, erkeklerde 45 yaş gibi rakamlar yer alıyor.
Paylaşılan tablolar resmi bir kaynağa dayanmıyor. Kanun teklifindeki öneriler ile yorumcu tahminlerinin karışımından oluşuyor.
Yürürlüğe girmiş tek şart, yukarıda sıralanan mevcut düzenleme. Bir başka deyişle bugün emeklilik başvurusu yapan kişi, dolaşan tablolara göre değil yürürlükteki kanuna göre değerlendiriliyor. Yasalaşmamış bir tablo üzerinden emeklilik planı yapmak, çalışma hayatına dair yanlış kararlara yol açabiliyor.
Sosyal medyada dolaşan tarih ve rakamların doğruluğu yalnızca resmi kaynaklardan teyit edilebiliyor.
NEDEN SÜREKLİ GÜNDEME GELİYOR?
Konunun düzenli aralıklarla gündeme gelmesinin iki nedeni var.
Birincisi kapsam. 1999 ile 2008 arasında sigortalı olan geniş bir kesim, kendisinden hemen önce ve hemen sonra sigortalı olanlardan farklı şartlara tabi. Aradaki fark, beklenti oluşturan asıl unsur.
İkincisi bilgi kirliliği. Kesinleşmiş bir düzenleme olmadığı için her yeni iddia yeniden dolaşıma giriyor. Sosyal medyada paylaşılan tarih ve tablolar, resmi bir kaynağa dayanmadığı halde hızla yayılıyor.
EMEKLİLER KENDİ DURUMLARINI NASIL ÖĞRENEBİLİR?
Emeklilik hesabı kişiye özel. Sigorta başlangıç tarihi, prim gün sayısı ve sigortalılık türü kişiden kişiye değişiyor. Aynı yaştaki iki kişinin emeklilik tarihi, başlangıç tarihleri farklıysa yıllarca ayrışabiliyor.
Gerekli bilgilerin tamamı e-Devlet üzerinden görülebiliyor.
- Sigortalı tescil ve hizmet dökümü, sigorta başlangıç tarihini gösteriyor
- Hizmet dökümü toplam prim gün sayısını veriyor
- Emeklilik hesaplama hizmeti tahmini tarihi hesaplıyor
Başvuru ve bilgi işlemleri Sosyal Güvenlik Kurumu ile e-Devlet üzerinden yürütülüyor. SGK'nın merkez teşkilatı Ankara'da bulunuyor.
Yeni bir düzenleme yapılması halinde kararın Resmi Gazete'de yayımlanması gerekiyor. Yayımlanmadan yürürlüğe giren bir emeklilik şartı bulunmuyor.
