Türkinform'un bölge kaynaklarından edindiği bilgilere göre, iki önemli ülkesi Kazakistan ve Özbekistan, ekonomik iş birliğinin ötesine geçerek savunma alanında da koordinasyonu artırma yönünde somut adımlar atıyor.
Ocak 2026 sonunda gerçekleştirildiği belirtilen ve ayrıntıları kamuoyuna sınırlı şekilde yansıyan ortak hava sahası koruma tatbikatı, iki ülkenin hava savunma sistemlerini eşgüdüm içinde çalıştırmaya başladığını ortaya koydu. Güvenlik uzmanlarına göre bu gelişme, Orta Asya’daki geleneksel güvenlik mimarisinde önemli bir kırılmaya işaret ediyor.
RUSYA MERKEZLİ GÜVENLİK ANLAYIŞI DEĞİŞİYOR MU?
Orta Asya’da güvenlik denklemi uzun yıllardır Moskova merkezli yapılar üzerinden şekillendi. Bu çerçevede Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü (KGAÖ), bölge ülkeleri için temel askeri şemsiye olarak öne çıktı.
Ancak Kazakistan ile Özbekistan’ın son dönemde savunma alanında daha bağımsız ve ikili temelli adımlar atması, “Rusya’sız güvenlik mimarisi” tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.
Uzmanlara göre iki ülkenin doğrudan koordinasyonla hava sahası güvenliği konusunda entegrasyon arayışına girmesi, klasik KGAÖ merkezli modelin dışında bir alternatifin test edildiğini gösteriyor.
ORTAK HAVA SAHASI TATBİKATI NE ANLAMA GELİYOR?
Güvenlik kaynaklarından edinilen bilgilere göre, Ocak ayının son haftasında icra edilen tatbikatta hava sahası ihlali senaryoları, erken uyarı sistemleri ve hava savunma unsurlarının eş zamanlı çalışması üzerine odaklanıldı.
Tatbikatın dikkat çeken yönü ise koordinasyonun yalnızca iki ülke ile sınırlı kalmaması. Bölgesel hava trafiği ve savunma planlaması çerçevesinde Kırgızistan ve Tacikistan hava sahalarının da kapsama alanı içinde değerlendirildiği belirtiliyor.
Bu durum, iki ülkenin uzun vadede daha geniş kapsamlı bir bölgesel savunma iş birliği modelini test ettiği yorumlarına yol açtı.
TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI ETKİSİ İDDİASI
Kulislerde en çok konuşulan başlıklardan biri de sürecin arka planında Türk Devletleri Teşkilatı etkisinin olup olmadığı.
Son yıllarda ekonomik, kültürel ve siyasi entegrasyon başlıklarında daha görünür hale gelen teşkilatın, savunma alanında da dolaylı bir koordinasyon zemini oluşturabileceği ifade ediliyor. Resmî bir açıklama bulunmasa da, bölgesel dayanışma vurgusunun savunma alanına taşınabileceği değerlendirmeleri yapılıyor.
BÖLGESEL GÜÇ DENGELERİ NASIL ETKİLENİR?
Uzmanlara göre Kazakistan ve Özbekistan’ın bu yöndeki adımları üç temel sonucu beraberinde getirebilir:
Orta Asya’da çok taraflı ama Moskova dışı güvenlik arayışlarının artması
Bölgesel hava savunma ağlarının daha entegre hale gelmesi
Küresel güçlerin Orta Asya politikalarında yeni denge hesapları yapması
Her iki ülkeden de “Rusya’ya alternatif blok” yönünde resmî bir açıklama yapılmış değil. Ancak atılan adımlar, Orta Asya’da güvenlik ekseninin yeniden tanımlandığına dair güçlü işaretler veriyor.
Gelişmeler, bölgenin sadece enerji ve ticaret koridorlarıyla değil, savunma mimarisiyle de yeni bir döneme girdiğini gösteriyor. Orta Asya’da taşlar yerinden oynarken, bu “savunma ekseni”nin nasıl şekilleneceği önümüzdeki aylarda daha net ortaya çıkacak.
