Daha önceki yazımda RAM krizinin geldiği noktadan bahsetmiştim. Teknoloji ürünlerinin fiyatlarını doğrudan etkileyen bu konu hâlâ gündemde olduğu için yeniden ele almak istedim.
Son dönemde teknoloji dünyasının en önemli gündemlerinden biri yapay zekâ. Yeni yapay zekâ modelleri, veri merkezleri ve dijital hizmetler hızla büyüyor. Ancak bu büyümenin önemli bir sonucu da bilgisayar belleğine, yani RAM'e olan talebin artması.
Bugünkü RAM krizinin birkaç nedeni var.
Pandemi döneminde teknoloji şirketleri, tedarik sorunları yaşanabileceği düşüncesiyle yüksek miktarda bellek stokladı. Ancak 2022 ve 2023 yıllarında teknoloji ürünlerine olan talep düşünce bu stoklar arttı ve RAM fiyatları geriledi. Üreticiler de zarar etmemek için üretimi önemli ölçüde azalttı.
Daha sonra yapay zekâ yatırımları hızla büyüdü. Yapay zekâ sistemlerini çalıştıran veri merkezlerinde çok yüksek miktarda belleğe ihtiyaç duyuluyor. Özellikle HBM adı verilen yüksek bant genişlikli bellekler, yapay zekâ işlemcilerinde önemli bir yer tutuyor.
HBM üretimi standart RAM'e göre daha zor ve maliyetli. Bu nedenle üreticiler, daha yüksek kâr getiren HBM ve sunucu belleğine daha fazla kaynak ayırmaya başladı.
Samsung, SK hynix ve Micron, dünya DRAM pazarının büyük bölümünü kontrol ediyor. Bu şirketlerin üretim kapasitelerinin önemli bir kısmını yapay zekâ ve sunucu ürünlerine ayırması, tüketici ürünlerinde kullanılan standart DDR4 ve DDR5 belleklerin arzını etkiliyor.
Bu durum bilgisayar, telefon ve diğer elektronik cihazların maliyetlerini artırabiliyor.
Tayvan merkezli bellek şirketi Apacer'ın CEO'su C.K. Chang, 2027 yılında bağımsız modül üreticilerine gönderilen geleneksel DRAM çiplerinin arzının ciddi şekilde düşebileceğini belirtiyor. Sektördeki bazı yetkililere göre sorun artık yalnızca yüksek fiyatlar değil, yeterli miktarda çip bulabilmek.
Bu durum otomotiv sektörünü de etkiliyor. Modern araçlarda sürücü destek sistemleri ve diğer elektronik özellikler için bellek kullanılıyor. Bellek fiyatlarındaki artış, otomobillerin üretim maliyetlerini de yükseltiyor.
Counterpoint Research'e göre DRAM fiyatlarında 2026'nın başlarında çok yüksek oranlarda artış yaşandı.
Yeni fabrikalar neden hemen çözüm olmuyor?
Bu noktada akla gelen soru şu: Talep bu kadar yüksekse neden daha fazla RAM üretilmiyor?
Çünkü yeni bir çip fabrikası kurmak kısa süren bir işlem değil. Milyarlarca dolarlık yatırımların tamamlanması ve fabrikaların tam kapasiteyle çalışmaya başlaması yıllar sürebiliyor.
Samsung, SK hynix ve Micron gibi üreticiler farklı ülkelerde yeni tesisler kuruyor veya mevcut fabrikalarını genişletiyor. Ancak bu yatırımların önemli bölümünün etkisi 2027 ve sonrasında görülmeye başlanacak.
Bu nedenle RAM piyasasında kısa vadede büyük bir rahatlama beklemek zor. Bazı sektör yöneticileri, arz ve talebin daha dengeli hâle gelmesinin 2028'i bulabileceğini düşünüyor.
Sonuç olarak yapay zekâ yatırımlarının büyümesi, bilgisayar belleğine olan talebi önemli ölçüde artırdı. Üreticilerin kaynaklarını HBM ve sunucu belleğine yöneltmesi de tüketici ürünlerinde kullanılan standart RAM'in arzını baskılıyor.
Yeni üretim tesisleri devreye girene kadar bu durumun bilgisayar, telefon ve otomobil gibi ürünlerin fiyatlarını etkilemeye devam etmesi mümkün.
Bu nedenle yeni bir cihaz alırken RAM fiyatlarının da artık daha önemli bir maliyet unsuru olduğunu unutmamak gerekiyor.
Teknoloji geliştikçe ihtiyaç duyulan donanım da büyüyor. Yapay zekânın gelişmesi yalnızca yazılım ve işlemci yatırımlarını değil, RAM gibi temel bileşenleri de doğrudan etkiliyor. Benden tavsiye almayı ertelediğiniz, ucuzlamasını beklediğiniz teknolojiyi çok da fazla bekletmemeniz yönünde.
