Türkiye’de gazetecilik mesleğini icra eden basın çalışanlarının hak mücadelesinin simgesi hâline gelen 10 Ocak, 1962 yılından bu yana “Çalışan Gazeteciler Günü” olarak anılıyor. Günün temeli, basın emekçilerine yasal güvence sağlayan 212 sayılı Fikir İşçileri Kanunu’nun 10 Ocak 1961’de yürürlüğe girmesine dayanıyor.
FİKİR İŞÇİLERİ KANUNU NEDİR?
4 Ocak 1961’de kabul edilen 212 sayılı Fikir İşçileri Kanunu, Resmî Gazete’de yayımlanarak 10 Ocak’ta yürürlüğe girdi. Kanunla birlikte gazeteciler “fikir işçisi” olarak tanımlandı; yazılı iş sözleşmesi yapılması, ücret ve çalışma koşullarının sözleşmede açıkça belirtilmesi gibi hükümlerle basın çalışanlarının sosyal ve yasal hakları güvence altına alındı. Bu gelişme, basın tarihinde önemli bir dönüm noktası olarak kayda geçti.
DOKUZ PATRON OLAYI NEDİR?
212 sayılı Kanun ve Basın İlan Kurumu’nun kurulmasına ilişkin 195 sayılı yasa, dönemin bazı gazete patronlarının tepkisine neden oldu. Akşam, Cumhuriyet, Dünya, Hürriyet, Milliyet, Tercüman, Vatan, Yeni İstanbul ve Yeni Sabah gazetelerinin sahipleri, söz konusu düzenlemelerin mesleki sakıncalar doğuracağını ileri sürerek ortak bir bildiri yayımladı ve gazetelerini üç gün süreyle kapatma kararı aldı. Bu süreç, basın tarihine “Dokuz Patron Olayı” olarak geçti.
"DAİMA HALKIN HİZMETİNDEYİZ"
Gazetelerin kapatılması üzerine basın çalışanları çeşitli protesto eylemleri düzenledi. Okuyucuların gazetesiz kalmaması amacıyla gazeteciler, boykot süresince “Basın” adlı bir gazete çıkardı. Gazete, 11 Ocak’ta “Daima Halkın Hizmetindeyiz” manşetiyle yayımlanmaya başladı ve üç gün boyunca düzenli olarak okurla buluştu.
ÇALIŞAN GZETECİLER GÜNÜ MÜ BAYRAMI MI?
İstanbul Gazeteciler Sendikası, 212 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinin ardından basın çalışanlarının elde ettiği kazanımlara sahip çıkmak amacıyla 10 Ocak 1962’de günü “Çalışan Gazeteciler Bayramı” olarak kutlama kararı aldı. Park Otel’de düzenlenen törenle başlayan kutlamalar, ilerleyen yıllarda kanunun uygulamadaki etkisinin azalmasıyla birlikte eski canlılığını yitirdi.
1971 yılında yaşanan askeri müdahalenin ardından gazetecilerin bazı haklarının geri alınması üzerine, günün adı “10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü” olarak değiştirildi.
