26 Aralık 1991 tarihinde Sovyetler Birliği’nin varlığına resmen son verildi. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin en üst organlarından biri olan Sovyetler Birliği Yüksek Sovyeti, aldığı kararla devletin hukuki ve siyasi varlığının sona erdiğini ilan etti. Bu kararla birlikte, 1922 yılında kurulan ve yaklaşık 69 yıl boyunca varlığını sürdüren SSCB resmen tarih sahnesinden çekildi. Karar, bir gün önce Sovyetler Birliği Devlet Başkanı Mihail Gorbaçov’un görevinden istifa ettiğini açıklamasının ardından geldi.
SSCB’nin dağılması süreci, 1980’li yılların ikinci yarısında başlatılan perestroyka (yeniden yapılanma) ve glasnost (açıklık) politikalarıyla hız kazandı. Ekonomik sorunlar, siyasi reform talepleri ve cumhuriyetler arasındaki merkezden kopma eğilimleri, birliğin çözülme sürecini derinleştirdi. 1991 yılı boyunca birçok Sovyet cumhuriyeti bağımsızlığını ilan etti ve Moskova’daki merkezi yönetimin yetkileri fiilen ortadan kalktı.
YÜKSEK SOVYET DAĞILMA KARARINI ONAYLADI
26 Aralık 1991’de toplanan Sovyetler Birliği Yüksek Sovyeti’nin üst kanadı olan Cumhuriyetler Sovyeti, SSCB’nin artık uluslararası hukukta ve siyasi düzlemde var olmadığını kabul eden bildiriyi onayladı. Bu kararla birlikte Sovyetler Birliği’nin devlet yapısı resmen sona erdi. Aynı gün, Sovyet bayrağı Kremlin’den indirilerek yerine Rusya Federasyonu bayrağı çekildi.
BAĞIMSIZ DEVLETLER TOPLULUĞU SÜRECİ HIZLANDI
SSCB’nin dağılmasından kısa süre önce, Rusya, Ukrayna ve Belarus liderleri tarafından Bağımsız Devletler Topluluğu’nun (BDT) kurulmasına ilişkin anlaşma imzalandı. Daha sonra diğer eski Sovyet cumhuriyetlerinin de katılımıyla BDT genişledi. Bu yapı, Sovyetler Birliği’nin yerine geçen bir devlet değil, bağımsız cumhuriyetler arasında siyasi ve ekonomik iş birliğini amaçlayan bir platform olarak tanımlandı.
15 BAĞIMSIZ DEVLET ORTAYA ÇIKTI
Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla birlikte Rusya Federasyonu, Ukrayna, Belarus, Estonya, Letonya, Litvanya, Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan, Tacikistan ve Moldova bağımsız devletler olarak uluslararası alanda yer aldı. Bu gelişme, Soğuk Savaş’ın sona ermesi sürecinin en önemli dönüm noktalarından biri olarak kayıtlara geçti.
ULUSLARARASI DENGELERDE YENİ DÖNEM BAŞLADI
SSCB’nin resmen dağılması, küresel siyasi dengelerde köklü değişikliklere yol açtı. İki kutuplu dünya düzeni sona ererken, Amerika Birleşik Devletleri öncülüğündeki Batı bloğu ile Sovyetler Birliği arasındaki ideolojik ve askeri rekabet de resmen bitmiş oldu. Dağılma sonrası dönemde, eski Sovyet coğrafyasında yeni siyasi, ekonomik ve güvenlik düzenlemeleri gündeme geldi.
