Bakır, vücudun az miktarda ihtiyaç duyduğu ancak birçok önemli işlevde rol oynayan minerallerden biridir. Eksikliği her zaman belirgin şikayetlere yol açmayabilir. Bu nedenle özellikle uzun süren halsizlik veya açıklanamayan kansızlık gibi durumlarda doktor değerlendirmesi ve uygun kan testleri önem taşır.
VÜCUTTA BAKIR EKSİKLİĞİ NEDİR?
Bakır eksikliği, vücudun ihtiyaç duyduğu bakır miktarının yeterli olmaması durumudur. Bakır; demirin kullanılmasına, bağ dokusu ve enerji metabolizmasına, sinir sisteminin normal çalışmasına ve bağışıklık fonksiyonlarına katkıda bulunur.
Eksiklik geliştiğinde özellikle kan değerlerinde ve sinir sistemi üzerinde çeşitli sorunlar ortaya çıkabilir.
BAKIR EKSİKLİĞİNİN BELİRTİLERİ NELERDİR?
Bakır eksikliğinde görülebilecek belirtiler kişiden kişiye değişebilir. En sık dikkat çeken sorunlar arasında halsizlik, yorgunluk ve kansızlık bulunur.
Bunun yanında beyaz kan hücrelerinde azalma nedeniyle enfeksiyonlara yatkınlık gelişebilir. Daha ileri veya uzun süreli eksikliklerde uyuşma, karıncalanma, denge problemleri ve kas güçsüzlüğü gibi nörolojik belirtiler görülebilir.
BAKIR EKSİKLİĞİ NEDEN OLUR?
Bakır eksikliği yalnızca yetersiz beslenmeden kaynaklanmaz. Emilim bozuklukları, bazı sindirim sistemi hastalıkları ve uzun süre yüksek miktarda çinko kullanılması önemli nedenler arasında yer alabilir.
Özellikle yüksek doz çinko takviyelerinin uzun süre kullanılması, bağırsaklardan bakır emilimini azaltarak eksikliğe yol açabilir.
BAKIR EKSİKLİĞİ NASIL ANLAŞILIR?
Bakır eksikliği yalnızca belirtilere bakılarak kesin olarak teşhis edilemez. Doktor gerekli gördüğünde serum bakır ve serüloplazmin gibi testlerin yanı sıra tam kan sayımı ve kişinin şikayetlerine yönelik başka tetkikler isteyebilir.
Sonuçların kişinin genel sağlık durumu ve kullandığı ilaçlarla birlikte değerlendirilmesi gerekir.
BAKIR EKSİKLİĞİ NASIL GİDERİLİR?
Tedavi, öncelikle eksikliğin nedenine göre belirlenir. Hafif eksikliklerde bakır içeren besinlerin beslenme düzenine eklenmesi yeterli olabilir. Daha belirgin eksikliklerde ise doktor kontrolünde bakır takviyesi uygulanabilir.
Bakır takviyesinin gelişigüzel kullanılmaması gerekir. Çünkü fazla bakır alımı da sağlık açısından zararlı olabilir.
BAKIRDAN ZENGİN BESİNLER HANGİLERİDİR?
Bakır içeren başlıca besinler arasında kabuklu deniz ürünleri, karaciğer ve diğer sakatatlar, kuruyemişler, tohumlar, kakao, baklagiller ve bazı tam tahıllar bulunur.
Beslenmeyle bakır alımını artırmak isteyen kişilerin günlük beslenmesini dengeli şekilde düzenlemesi önemlidir.
BAKIR EKSİKLİĞİNDE TAKVİYE KULLANILIR MI?
Bakır takviyesi, eksiklik tespit edildiğinde ve sağlık profesyonelinin önerisiyle kullanılabilir. Özellikle yüksek doz takviyeler doktor tavsiyesi olmadan alınmamalıdır.
Bakır eksikliğinin nedeni emilim problemi veya başka bir hastalıksa yalnızca takviye kullanmak altta yatan sorunu çözmeyebilir.
BAKIR EKSİKLİĞİNDE NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR?
Uzun süren halsizlik, kansızlık, sık enfeksiyon, uyuşma veya denge sorunları yaşayan kişilerin kendi kendine bakır kullanmak yerine hekime başvurması önemlidir.
Özellikle düzenli olarak yüksek doz çinko takviyesi kullananların bunu doktoruna bildirmesi gerekir. Doğru tanı konulmadan mineral takviyesi kullanmak yerine eksikliğin nedeninin belirlenmesi en önemli noktadır.
