Kurucusu olduğum ve soyadımı taşıyan hukuk bürosunun adının dolandırıcılık amacıyla gönderilen mesajlarda kullanıldığını öğrendiğimde, son dönemde hemen herkesin karşılaştığı bir sorunun bu kez doğrudan mesleki faaliyetimize uzandığını gördüm. Hukuk büromuzla hiçbir ilgisi bulunmayan kişiler, büromuzun adını kullanarak vatandaşlara ulaşmıştı. İnsanların hukuka ve avukatlık mesleğine duyduğu güven, haksız kazanç elde etmek amacıyla istismar ediliyordu.

Bu süreçte, hukuk büromuzun adının kullanıldığını bildirerek bizi uyaran onlarca vatandaşımız oldu. Bizi şahsen tanımamalarına rağmen gösterdikleri hassasiyet ve duydukları güven için kendilerine ayrıca teşekkür ediyorum.

Aslında bu mesajlar artık pek çoğumuza tanıdık geliyor. Kimi zaman hakkımızda soruşturma başlatıldığı, kimi zaman uzlaşma dosyamızın son gününe gelindiği, kimi zaman da ödeme yapmadığımız takdirde icra takibi başlatılacağı veya tutuklanacağımız söyleniyor. Mesajın altında ise çoğunlukla bir hukuk bürosunun adı ve telefon numarası bulunuyor.

Bu mesajlarda kullanılan hukuki terimlerin önemli bir bölümü ya yanlış yerde kullanılıyor ya da birbirinden tamamen farklı işlemler aynı cümlede birleştiriliyor. Üstelik bunu anlamak için hukukçu olmaya da gerek yok.

Müvekkil, bir avukata hukuki yardım veya temsil görevi veren kişidir. Hiç tanımadığınız bir hukuk bürosunun size “Sayın müvekkilimiz” diye hitap etmesi, aranızda avukatlık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.

Uzlaştırma, belirli suçlarda tarafların anlaşmasına imkan tanıyan bir ceza muhakemesi işlemidir. Uzlaştırma, herhangi bir hukuk bürosunun kendi kendine başlatıp yönettiği bir işlem değildir.

Arabuluculuk, belirli özel hukuk uyuşmazlıklarının taraflar arasında anlaşmayla çözülmesini amaçlar. Arabuluculuk yapan kişi, ödeme yapılmadığı gerekçesiyle kimseyi tutuklatamaz.

Soruşturma, bir suç şüphesinin savcılık tarafından araştırılmasıdır. Bir hukuk bürosuna para göndermek, savcılıktaki soruşturmayı kendiliğinden kapatmaz.

Tutuklama, belirli kanuni koşullarda hakim veya mahkeme tarafından kararlaştırılabilen bir tedbirdir. Bir hukuk bürosunun ödeme yapılmadığı için tutuklama kararı çıkarma yetkisi yoktur.

Manevi tazminat, kişilik hakkı ihlali nedeniyle uğranılan manevi zararın giderilmesi amacıyla talep edilebilen bir bedeldir. Manevi tazminat bir ceza değildir; bir kişinin para istemesi de o parayı mutlaka ödemek zorunda olduğunuz anlamına gelmez.

İcra takibi, bir alacağın kanuni yollarla tahsil edilmesi için yürütülen işlemdir. Telefonunuza gelen her ödeme talebi, hakkınızda gerçekten icra takibi bulunduğunu göstermez.

Haciz, kanuni koşullarda borçlunun malvarlığına yönelik uygulanabilen bir işlemdir. Bir mesajda “hemen ödeme yapmazsanız haciz gelecek” yazılması, haciz işleminin gerçekten başlatıldığı anlamına gelmez.

Tebligat, hukuki bir işlemin ilgili kişiye kanunda öngörülen usulle bildirilmesidir. Her SMS veya WhatsApp mesajı, hukuken geçerli bir tebligat değildir.

İşte bu kavramlar dolandırıcılık mesajlarında karman çorman hale getiriliyor. Savcılık soruşturmasıyla arabuluculuk, manevi tazminatla tutuklama, icra takibiyle ceza tehdidi birbirine bağlanıyor. Birkaç hukuki kelime yan yana getirildiğinde mesajın daha ciddi ve inandırıcı görüneceği düşünülüyor.

Mesajların bir başka ortak özelliği ise acele ettirmeleri. “Son gün”, “son saat”, “derhal arayın” veya “ödeme yapılmazsa işlem başlatılacak” ifadeleriyle kişilerin araştırma yapmadan harekete geçmesi amaçlanıyor. Çünkü mesajı alan kişi ilgili hukuk bürosunun gerçek telefon numarasını bulup aradığında, avukatın kimliğini kontrol ettiğinde veya hukuki yardım aldığında dolandırıcılık girişiminin anlaşılması kolaylaşıyor.

Burada unutulmaması gereken önemli bir husus var. Mesajın altında gerçek bir hukuk bürosunun adının bulunması, o mesajın gerçekten o büro tarafından gönderildiğini göstermez. Dolandırıcılar, avukatların isimlerini ve hukuk bürolarının unvanlarını izinsiz kullanarak kendilerine güvenilir bir görünüm kazandırmaya çalışıyor. Bizim hukuk büromuzun adının kullanılması da bunun somut bir örneğiydi.

Oysa bir süredir hayatımızı kolaylaştıran e-Devlet, doğru kullanmayı bildiğimizde bizi dolandırıcılık girişimlerine karşı korumaya da yardımcı oluyor. Telefonunuza gelen bir mesajda hakkınızda dava açıldığı, icra takibi başlatıldığı veya bir mahkeme dosyası bulunduğu ileri sürülüyorsa herhangi bir işlem yapmadan önce e-Devlet üzerinden UYAP Vatandaş Portalı'na girerek adınıza kayıtlı dosyaları kontrol edebilirsiniz. Ancak soruşturma dosyaları, soruşturmanın gizliliği ilkesi nedeni ile görüntülenemez. Bu nedenle e-Devlet'te dosya görünmemesi, hakkınızda hiçbir soruşturma bulunmadığı anlamına gelmez. Buna karşılık dava ve icra dosyaları bakımından bu kontrol, dolandırıcılık girişimlerine karşı önemli bir ilk adımdır.

Herkesin hukuk terimlerini bilmesi beklenemez. Ancak hiç kimse, bilmediği hukuki kavramlarla korkutularak para ödemeye zorlanmamalıdır.

Bir hukuk bürosunun adını kullanmak kolaydır, o ismin temsil ettiği güveni kazanmak ise yılların emeğini gerektirir. Dolandırıcıların istismar etmeye yeltendiği şey de tam olarak bu güvendir.